تاریخ: ۱۳۹۵/۹/۳
اولین احیاءکنندگان اربعین عاشورا چه کسانی بودند؟
سنت زیارت اربعین توسط اهل بیت علیهم السلام احیاء شده است و شیعیان به تبعیت از ایشان هر ساله به زیارت قبر حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام می روند و الا زیارت جابر هر چند از اصحاب پیامبر خداست اما موجب ترغیب به خصوص شیعیان نمی توانست باشد، بلکه نگاه مؤمنان به...

در برخی نقلها آمده است که اولین زائر امام حسین علیه السلام جابر بن عبدالله انصاری از صحابی جلیل القدر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بوده است که به همراه عطیه در روز اربعین شهادت امام به کربلا آمد و حضرت را زیارت نمود.

سنت زیارت اربعین توسط اهل بیت علیهم السلام احیاء شده است و شیعیان به تبعیت از ایشان هر ساله به زیارت قبر حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام می روند و الا زیارت جابر هر چند از اصحاب پیامبر خداست اما موجب ترغیب به خصوص شیعیان نمی توانست باشد، بلکه نگاه مؤمنان به سیره عملی اهل بیت علیهم السلام بوده است و نه کس دیگر.

«عَنْ عَطِیَّةَ الْعَوْفِیِّ قَالَ‏: خَرَجْتُ مَعَ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِیِّ زَائِرَیْنِ قَبْرَ الْحُسَیْنِ‏ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیهماالسلام فَلَمَّا وَرَدْنَا كَرْبَلَاء...» (عماد الدین طبرى، ‏بشارة المصطفی، نجف: ‏المكتبة الحیدریة، چاپ دوم، 1383 ق‏، ص 75)

عطیة بن سعد بن جنادة العوفى از علمای بزرگ زمان خود است که در مورد او گفته شده است: «انه أول من زار الحسین‏ علیه السلام مع جابر الأنصاری‏.»؛ اولین کسی است که با جابر، امام حسین علیه السلام را زیارت کرد.(ابن شاذان، محمد بن احمد، مائة منقبة من مناقب أمیر المۆمنین و الأئمة من ولده علیهم السلام من طریق العامة، 1جلد، مدرسة الإمام المهدى عجّل اللة تعالى فرجة الشریف - ایران ؛ قم، چاپ: اول، 1407ق. ص 36)

عطیه‏ عوفى گوید: همراه جابر بن عبد اللَّه انصارى براى زیارت قبر امام حسین‏ علیه السّلام بیرون شدیم، هنگامى كه وارد كربلا شدیم جابر به نزدیك شط فرات رفت و غسل نمود، بعد لنگى به كمر بست و پارچه‌‏اى را هم به دوش افكند، و كیسه‌‏اى بیرون آورد و مقدارى سعد بر خود پاشید. پس در حالى كه مشغول ذكر خداوند بود به طرف قبر حركت كرد. هنگامى كه نزدیك قبر رسید گفت: دست مرا بالاى قبر بگذارید، من هم دست او را روى قبر نهادم او از حال رفت و بى‌‏هوش گردید، من مقدارى آب به صورت او پاشیدم و او به حال آمد. بعد از این گفت: اى حسین، و سه بار این كلمه را تكرار كرد و بعد گفت: دوست جواب دوست را نمى‏دهد، سپس گفت: چگونه جواب مرا بدهى  درحالی كه سرت را از بدنت جدا كرده‌‏اند و رگ‌هایت را قطع نموده‏‌اند، من گواهى مى‌‏دهم كه تو فرزند پیامبران هستى و فرزند سرور مؤمنان مى‌‏باشى. اى حسین تو با تقوى هم پیمان بودى و ریشه هدایت به شمار مى‌‏رفتى، تو پنجمین نفر از اصحاب كسا هستى، تو فرزند سید نقباء مى‏باشى، تو فرزند فاطمه زهرائى‏... (مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى - عطاردى قوچانى، عزیز الله، ایمان و كفر،2جلد، انتشارات عطارد - تهران، چاپ: اول، 1378 ش. ج‏1 ؛ ص258)

اولین زائر كوفى بر مزار سید شهیدان‏

در نقل دیگر گفته شده است که عبدالله حرّ جعفی که از یاری امام در کربلا دریغ ورزید بعد از دیدار با عبیدالله بن زیاد به سمت کربلا حرکت کرد و در رثای امام به نوحه سرایی پرداخت.

(عبدالله بن حر از كوفه‏) خارج شد و به كربلا آمد و در آن‌جا [اشعارى به این مضمون‏] گفت:

فرمانده خیانتكار، فرزند خیانت پیشه به من مى‌‏گوید چرا تو با آن شهید [فرزند فاطمه‏] جنگ نكردى؟!، آرى، پشیمانم كه چرا او را یارى نكرده‏‌ام، بلى هر شخصى كه [به موقع‏] توفیق نیابد، پشیمان خواهد گردید. من از اینكه از حامیانش نبوده‌‏ام حسرتى در خود احساس مى‏‌كنم كه هرگز از من جدا نخواهد شد. خدا روان كسانى را كه در نصرتش كمر همت بسته‏‌اند از باران [رحمت خویش‏] همواره سیراب گرداند. [اكنون‏] كه بر قبور و جایگاه آنان ایستاده‌‏ام اشكم ریزان است و نزدیك است جگرم پاره شود. (ابو مخنف كوفى، لوط بن یحیى - سلیمانى، جواد، نخستین گزارش مستند از نهضت عاشورا/ ترجمه وقعة الطفّ، 1جلد، مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمینى - قم، چاپ: دوم، 1380 ش، ص204-205)

منبع: پرسشنامه زیارت آفتاب، ویژه‌ی اربعین و زائران پیاده، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی خراسان رضوی.