حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۳۰ مهر     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 آثار معنوی روزه
روزه، جدای از زیبایی‌های دیگرش، یك خودشناسی است. روزه‌دار وقتی كه دید می‌تواند در مدت معینی از برخی ضروریات بدن صرف نظر كند، می‌داند كه دست كشیدن از محرّمات برای او میسّر است.لذا درهای تقوا و مقاومت در برابر شهوت‌ها به روی شخص باز می‌شود و می‌تواند خود را به انجام واجبات و مستحبات وادارد.

آثار معنوی روزه

معنویت، نیاز اساسی انسان است. همان‌گونه كه غذا، برای ادامه زندگی مادی ضروری است، معنویت نیز برای طراوت روح بزرگ انسان یك نیاز اساسی است. از نگاه قرآن انسان مستعد تعالی است؛ از این رو برنامه‌های ویژه‌ای هم برای او قرار داده شده است. در قرآن به انسان چنین گفته می‌شود: «ای انسان حقا كه تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی كرد.»

در مسیر تعالی انسان، برنامه‌هایی از سوی آفریدگار آگاه از همه احوال انسان پیشنهاد شده كه انجام برخی از آن‌ها با شرایط لازم و برخی دیگر داوطلبانه است. روزه در شمار عبادت‌هایی است كه در شرایط ویژه‌ای مانند ماه مبارك رمضان و یا نذر و... واجب می‌شود، ولی به صورت مستحبی و داوطلبانه هم قابل انجام است. در آموزه‌های دینی هم سفارش زیادی به روزه‌داری و توجه به این برنامه حتی به صورت داوطلبانه و مستحبی شده است.

1) پارسایی و خویشتن‌داری

مهم‌ترین رهاورد روزه، بر اساس آیه 183 بقره، رسیدن به گوهر پرارج تقواست. هدف از وجوب روزه، تربیت معنوی انسان و گذاشتن او در بزرگراهی است كه به پارسایی منتهی می‌شود.

تعبیر «لعلّكم تتقون» در این آیه شریفه، پرده از رازی می‌گشاید كه ملاك برتری آدمیان بر یكدیگر دانسته شده و فرجامی نیك به نام فلاح و رستگاری خواهد داشت.

روزه، قطع نظر از زیبایی‌های دیگرش، یك زورآزمایی و خودشناسی است. روزه‌دار وقتی كه دید می‌تواند در مدت معینی از همه ضروریات بدن صرف نظر كرده و گرسنه و تشنه بماند، می‌داند كه دست كشیدن از محرّمات برای او میسّر است. بدین وسیله درهای تقوا و مقاومت در برابر شهوت‌ها به روی شخص باز می‌شود و می‌تواند خود را به انجام واجبات و مستحبات وادارد.

2) رهایی از بند تن

با نگاهی به شرایط روزه‌داری، درمی‌یابیم كه این برنامه هدفی جز تربیت انسان و آسمانی كردن او ندارد. خداوند سبحان با دعوت به روزه، مقامی دیگر از انسانیت را پیشنهاد می‌دهد؛ انسانیّتی رها از اسارت تن و خواهش‌های درونی؛ انسانیّتی كه با گذار از موانع ساده به دست می‌آید. چشم‌پوشی از آن‌چه تاكنون به راحتی بهره‌مند بوده، آن هم برای مدتی معین. تلاش برای خدایی شدن. شكستن دیوار عادت‌هایی كه مانع اُنس با معنویّات است و انسان را از ترقی و تعالی باز می‌دارد.

3) آرامش

یكی از آثار معنوی روزه، آرامش قلبی است؛ گوهر گران‌سنگی كه بشریت امروز برای یافتن آن حاضر است از همه دارایی خویش بگذرد. در پرتو روزه‌داری، دل از هوی و هوس بریده و در دامن یاری كه مبدأ و معدن آرامش است، پناه می‌گیرد. روزه‌دار با توجه بیشتر به پروردگار و احساس نزدیكی به آن «قریب مجیب»، دل از اغیار بریده و سرشار از آرامش و طمأنینه می‌گردد. از این رو، امام باقر علیه‌السلام در سخنی كوتاه و زیبا فرمود: «روزه مایه‌ی آرامش دل‌هاست.»

4) حكمت‌آفرینی

روزه، فرصتی است برای تأمل و تفكر. انسان روزه‌دار اندكی در آن‌چه بوده و آن‌چه باید باشد، تدبر می‌كند. با چراغ روزه ره می‌یابد و خود را از گردنه‌های پرخطر زندگی مادی به دور نگه می‌دارد. امام علی علیه‌السلام از رسول اعظم صلی الله علیه و آله نقل می‌كنند كه حضرت در سفر معراج از خداوند پرسیدند: «خدایا روزه چه آثاری دارد؟» خداوند فرمود: «روزه حكمت می‌آفریند و حكمت، معرفت و شناخت را در پی دارد و به دنبال معرفت، یقین و باور به دانسته‌ها حاصل می‌شود. زمانی كه كسی به یقین رسید، با تمام شرایط سازگاری می‌یابد و در این اندیشه نیست كه چگونه شب را به صبح رسانیده (در سختی یا آسایش) و تمام خاطر خود را به یار بی‌همتا می‌سپارد و در كسب رضایت او می‌اندیشد. (ارشاد القلوب، ج 1، ص 203)

5) یادآوری معاد

روزه با گرسنگی و تشنگی و محدودیت‌هایی همراه شده تا خواب غفلت از چشم انسان گرفتار در تار دنیای فریبا برباید و او را به فردایی دیگر یادآور شود. بر این اساس، یكی از آثار معنوی روزه، یادآوری روز رستاخیز است كه هیچ كس را از آن گریزی نیست. مردمان هر یك با كوله‌ای از توشه‌هایی كه در دنیا اندوخته‌اند، برانگیخته خواهند شد و در محشر گرسنه و تشنه در انتظار حسابرسی به سر خواهند برد. امام رضا علیه‌السلام در این باره می‌فرمایند: «مردم به انجام روزه امر شده‌اند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن، فقر و بیچارگی آخرت را بیابند.» (وسایل الشیعه، ج 4، ص 4)

6) آزمون اخلاص

اگر در عبادت‌های دیگر، فرصت مانور برای شیطان فراهم گردد و بتواند با ریاكاری و تظاهر گوهر «قبول» را از اعمال انسان برباید، در روزه این مجال از او گرفته می‌شود؛ چه این‌كه روزه‌دار را نیازی به تظاهر نیست و به دور از چشم مردم، بر شكستن روزه بدون اطلاع آن‌ها توانا خواهد بود. از این رو، امام علی علیه‌السلام فرمودند: «خداوند روزه را واجب كرد تا اخلاص آفریدگان آزموده گردد.» (نهج‌البلاغه)

فرد با گرفتن روزه و حفظ آن، اخلاص خود را ثابت می‌كند و در اثر مداومت بر این كار، صافی و صفا در دیگر عبادت‌ها نیز برای او حاصل می‌شود. حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله علیها در این باره چنین می‌فرمایند: «خداوند روزه را برای استواری و تثبیت اخلاص (بندگان) واجب ساخت.» (الكافی، ج 4، ص 62)

7) روسیاهی شیطان

از آن روز كه تاج كرامت بر اثر دمیده شدن روح الهی بر آدم، بر سر همه انسان‌ها نهاده شد، دریایی از حسادت و اندوه، ابلیس را فراگرفت و با سرباز زدن از سجده بر آدم، خود را از وادی رحمت خداوند راند. از آن پس، هرگاه و هر دم در كمین آدم و فرزندان او نشست تا بلكه سدی باشد بر سر راه عروج آنان، شیطان با انبوهی از لشكریان پلید به جنگ آدمیان همت گمارد و تا روز قیامت به این مبارزه ادامه خواهد داد تا به گمان خود گوهر سعادت از كف آنان برباید. در مقابله با این دشمن قسم خورده، انسان‌ها به برنامه‌هایی دعوت شده‌اند كه نتیجه آن رستگاری خودشان و روسیاهی شیطان و شیطان‌صفتان است. در این میان، روزه برنامه‌ای است كه به فرموده رسول خدا صلی الله علیه و آله، شیطان را از انسان دور می‌سازد و فرصتی برای تقویت روحانی او پدید می‌آورد.

8) پاداش بی‌كران

از چیزهایی كه اهمیت روزه را بیشتر می‌نمایاند، وعده پاداش‌هایی است كه برای این رفتار دینی داده شده است. در حدیثی قدسی می‌خوانیم كه خداوند فرمود: «هر كار نیكی پاداشی معین مانند ده تا هفتصد برابر آن عمل دارد، غیر از روزه‌داری كه از آنِ من است و من خود پاداش آن را می‌دهم... چون بنده‌ام به خاطر من از خواسته‌ها و خوردنی‌ها و لذت‌هایش صرف‌نظر می‌كند.» براساس این روایت نورانی، سرّ این پاداش بیكران، در دلدادگی انسان به خدا و گذشتن او از همه خواسته‌های خویش برای او نهان است.

9) آمادگی برای سایر عبادت‌ها

انسان هرچند معنویّت‌گریز نیست، اما گاهی دشواری ظاهری برخی از تكالیف دینی، بهانه‌ای برای سهل‌انگاری در انجام آن برنامه را در وی پدید می‌آورد. اما هنگامی كه فرد در برنامه‌ای عمومی و همراه با هم‌سفرانی آسمانی به توفیق روزه‌داری دست یازید، برای او بسان ورود به شهر عبادت و بندگی خواهد بود؛ زیرا موفقیت در گرفتن روزه، با قبول تمام سختی‌های آن، مقدمه حضور دائمی برای دیگر برنامه‌های آسان و انسان‌ساز را در او به وجود می‌آورد. از سویی دیگر، تمرین یك ماهه فرصتی برای انس هر چه بیشتر با برنامه‌های دینی خواهد بود. روزه آغازی است برای انجام تمام خوبی‌ها، پلی است برای پرواز به سوی بیكران‌ها و جرقه‌ای برای خدایی شدن.

10) سحرخیزی

یكی از جلوه‌های معنوی روزه‌داری، انس با سحر و عادت به سحرخیزی است. از نظر قرآن، بهترین زمان برای مناجات و استغفار، سحر است:

هر گنج سعادت كه خدا داد به حافظ/ از یمن دعای شب و ورد سحری بود

در دعای روز هجدهم این ماه هم از خداوند چنین می‌طلبیم: «خدایا! مرا در این ماه نسبت به بركت سحرهایش بیدار گردان و دلم را به روشنی فروغ سحرگاهانش روشن ساز.»

11) تقویت اراده و غلبه بر طغیان غرایز

یكی از فواید بزرگ روزه، تربیت روح و تقویت اراده و تعدیل غرایز انسانی است. روزه‌دار در حال روزه با وجود گرسنگی و تشنگی و خودداری از سایر لذایذی كه باید از آن‌ها چشم بپوشد، روح و اراده خویشتن را تقویت می‌كند. بر این اساس، مقصود از روزه به دست گرفتن زمام نفس سركش و تسلّط بر شهوات و هوس‌هاست. در حقیقت، مهم‌ترین فلسفه روزه همین اثر اخلاقی و تربیتی است. انسانی كه هر لحظه تشنه و گرسنه شد، آب و غذا در اختیار اوست، همانند درختانی است كه در پناه دیوارهای باغ بر لب نهرها می‌رویند كه یك روز قطع آب، ممكن است باعث پژمردگی یا خشكیدن آن‌ها گردد. این درختان نازپرورده، كم‌مقاومت، كم‌دوام و بسیار ناپایدارند، اما درختانی كه از لابلای صخره‌های سخت می‌رویند و نوازشگر آن‌ها از همان كوچكی طوفان‌های سخت كوهستان و محرومیت‌های گوناگون است، محكم، بادوام، پرمقاومت، سختكوش و سخت جانند.

روزه نیز با محدودیت‌ها و محرومیت‌های موقّت خود، به روح و جسم انسان توان و قدرت و مقاومت و به دنبال آن نور و صفا می‌بخشد. جمله‌ی «لعلّكم تتقون» نیز به همین حقیقت اشاره دارد.

12) انس با معبود

انسان به بهانه‌ی روزه، بستر پر آرامش خویش را رها می‌كند، از غذا و نوشیدنی‌ها در طول روز خودداری می‌كند، تمام وجود خود را برای انجام یك روزه كامل و مورد رضایت حضرت حق، از بدی‌ها باز‌می‌دارد و هر لحظه به یاد او و در اندیشه خشنودسازی اوست. رهاورد چنین برنامه‌ای، تابش نور الهی بر دل چنین فردی است و باز شدن در روشن آشنایی و انس با خدای خوبی‌ها. روزه‌دار در ماه رمضان، مهمان ویژه‌ی خداست و بر خوان پر از نعمت او بهترین لحظه‌های معنوی را تجربه می‌كند. آن‌چنان كه امام باقر علیه‌السلام فرمودند: «ماه رمضان، ماه خداست و روزه‌داران در آن مهمانان خدا و مورد تكریم ویژه‌ی اویند.» روزه‌داران در این ماه فرصتی برای حضور هر چه بیشتر بر سر سفره احسان الهی می‌یابند؛ فرصتی كه به منظور اُنس او با آفریدگارش تدارك دیده شده است.

13) شكیبایی

امام صادق علیه‌السلام در تفسیر آیه‌ی «واستعینوا بالصبر و الصلاة» (بقره، آیه 45) فرمودند: «الصبر الصیام؛ صبر، روزه است.» و فرمود: «هنگامی كه گرفتاری شدیدی به انسان رو آورد، روزه بگیرد كه خداوند خود فرموده: «از روزه و نماز استمداد جویید.» (المیزان، ج 1، ص 154). روزه، مایه رسیدن به اهداف بلندی است كه بدون تكیه بر معنویات دسترسی به آن‌ها ممكن نیست. انسان در پرتو روزه، تحمل سختی‌ها و شكیبایی را می‌آموزد و تا رسیدن به هدف، پایمردی و مقاومت نشان می‌دهد و در مواجهه با دشواری‌ها بی‌تاب نمی‌شود، بلكه با تكیه بر لطف الهی، در آرزوی پایان آن می‌نشیند و با كوشش خود، در راه رسیدن به هدف بزرگی كه دارد، گام برمی‌دارد.

14) اُنس با معنویات

یكی از آثار روزه بخصوص در ماه مبارك رمضان، خو گرفتن به برنامه‌های معنوی با توجه به سفارش‌های فراوان معصومان علیهم‌السلام به آن برنامه‌هاست كه نقش بسزایی در اُنس افراد با معنویات و لذت بردن از برنامه‌های معنوی دارد.

منبع: سایت معارف قرآن

تاريخ: ۱۳۹۴/۳/۲۸
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
دوره دانش افزایی خواهران
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal