حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ پنج شنبه ۲۹ فروردين     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 دروغ مصلحت‌آمیز
اگر در کلمات پیشوایان دین (به مقتضاى ضرورت و حفظ جان و مال مردم و جلوگیرى از فتنه‌ها) دروغ مصلحت‌آمیزى بوده باشد، حتماً از قبیل توریه است که دروغ محسوب نمى‌گردد. در ضمن در مواردى که وظیفه انسان توریه یا دروغ مصلحت‌آمیز باشد، اگر راست بگوید گناه کرده و هر فسادى به وجود بیاید او مسؤول است!

سؤال: دروغ مصلحت‌آمیز در اسلام چه حکمی دارد و آیا پیامبران و پیشوایان بزرگ چنین دروغی می‌گفته‌اند؟

پاسخ: دروغ ذاتاً کار فوق‌العاده بدى است و بسیارى از مشکلات و بدبختى‌ها و نابسامانى‌هاى اجتماع کنونى ما بر اثر همین دروغ است. در بعضى از بیاناتى که از ائمه اهل‌بیت علیهم‌السلام رسیده، دروغ را کلید سایر گناهان شمردهاند! ولى در عین حال در پاره‌اى از موارد استثنایى، پیش‌آمدهایى مى‌کند که اگر انسان در آن‌جا راست بگوید فتنه و فساد بزرگى برپا مى‌شود در حالى که اگر راست نگوید آتش فتنه خاموش مى‌گردد؛ مثلاً، هرگاه میان دو نفر اختلاف شدیدى باشد و یکى از آن‌ها پشت سر دیگرى بدگویى کند و ما هم بشنویم و بدانیم که اگر در برابر سؤالاتى که مى‌شود راست بگوییم و بدگویى‌هاى او را فاش کنیم، آتش فتنه‌اى برپا مى‌شود که ممکن است تلفات و خسارات مهمّى به بار آورد، بدیهى است در چنین موردى راست گفتن کار غلطى است و هیچ عاقلى نمى‌تواند بگوید در چنین موردى هم باید راست گفت. این یک قانون مسلّم عقلى است که هرگاه فساد چیزى از اصلاح آن بیشتر باشد ما باید از آن چیز بپرهیزیم.
قوانین اسلامى نیز این حکم عقلى را تأیید نموده و در چنین موارد استثنایى، از روى ضرورت دروغ گفتن را تجویز مى‌کند ولى به دو موضوع باید مؤکّداً توجّه داشت:

نخست این‌که این موضوع کاملاً جنبه استثنایى دارد و جز در شرایط خاصّى دروغ گفتن جایز نیست و نباید عدّه‌اى موضوع «دروغ مصلحت‌آمیز» را دستاویز کرده و بدون جهت و یا براى به دست آوردن منافع شخصى دروغ بگویند و این عمل زشت را به نام این که مصلحت ایجاب کرده، مرتکب شوند.

دوّم این‌که اسلام بقدرى به موضوع دروغ اهمّیّت داده که حتّى در مواردى که ضرورت ایجاب مى‌کند که انسان دروغ بگوید، دستور «توریه» (بر وزن «توصیه»؛ سخنى است که دو معنا دارد، گوینده از آن معنا خاصّى را که حقیقت است اراده کرده و شنونده معنا دیگرى مى‌فهمد) داده است و در میان دانشمندان و فقهاى ما این فتوا مشهور است.

منظور از «توریه» این است که در موارد ضرورى به جاى دروغ گفتن، جمله‌اى گفته شود که شنونده به گمان خود از آن مطلبى استفاده کند در حالى که منظور گوینده چیز دیگرى بوده است؛ مثلا: کسى از ما بپرسد آیا فلان کس درباره‌ی من چنین حرف بدى زده؟ ما در جواب مى‌گوییم: نه و منظورمان این باشد که به این عبارت نگفته (اگرچه همان مطلب را به عبارت دیگر گفته است) ولى شنونده از کلمه «نه» چنین مى‌پندارد که اصلاً آن حرف درباره‌ی او گفته نشده است.
اگر در کلمات پیشوایان دین (به مقتضاى ضرورت و حفظ جان و مال مردم و جلوگیرى از اختلافات و فتنه‌ها) دروغ مصلحت‌آمیزى بوده باشد، حتماً از قبیل توریه است که دروغ محسوب نمى‌گردد.
این نکته هم ناگفته نماند، در مواردى که وظیفه انسان توریه یا دروغ مصلحت‌آمیز باشد، اگر راست بگوید گناه کرده و هر فسادى به وجود بیاید او مسؤول است!

روشن است که در آیات قرآن هیچ‌گونه دروغ مصلحت‌آمیز و توریه وجود ندارد. یعنى درباره‌ی آیات و احکام الهى اصولاً چنین ضرورتى مفهوم ندارد. (گرد‌آوري از کتاب «پاسخ به پرسش‌های مذهبی»، آیات عظام مکارم شیرازی و جعفر سبحانی، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب(ع)، چاپ دوم، ص 375)

منبع: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی

تاريخ: ۱۳۹۴/۴/۱
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal