حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ جمعه ۳۱ خرداد     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 شیوه امام باقر علیه السلام در مبارزه با انحراف
روزی «نافع» به حضور امام رسید و مسائلی از حلال و حرام پرسید. امام به سؤالات وی پاسخ داد و ضمن گفت وگو فرمود: «به این مارقین (از دین خارج شدگان) بگو: چرا جدایی از امیر مؤمنان علیه‌ السلام را حلال شمردید در صورتی که قبلاً خون خویش را در کنار او و در راه او نثار می‌کردید و یاری او را موجب...

یکی از مشکلات جوامع گوناگون، پدیده‌ی انحرافات فکری، عقیدتی، سیاسی، اجتماعی و اخلاقی است.

در این مقاله به اختصار، راهکارهای امام باقر علیه‌السلام در برابر انحرافات را مورد بررسی قرار می‌دهیم. لکن قبل از بررسی این مسأله، لازم است به فرازهای کوتاهی از زندگی آن بزرگوار بپردازیم.

زندگی امام باقر علیه‌السلام

امام محمد باقر علیه‌السلام بنابر قول مشهور روز اول ماه رجب سال 57 قمری در شهر مدینه چشم به جهان گشود. پدر گرامی‌اش امام زین العابدین علی بن الحسین علیه‌السلام و مادر عزیزش امّ عبدالله، فاطمه دختر امام حسن مجتبی علیه‌‌السلام است که امام صادق علیه‌‌السلام در وصف وی فرموده است:

«کانت صدّیقة لم تدرک فی آل الحسن امرأة مثلها»؛ او، مظهر راستگویی بود که در میان اهل بیت امام حسن علیه‌‌السلام زنی مانند او نبود.»

بنابراین، امام باقر علیه‌‌السلام هم از جانب پدر و هم از جانب مادر، «هاشمی و علوی» است؛ یعنی نسب او از دو سو، هم به امام علی علیه‌السلام و فاطمه زهراسلام الله علیها می‌رسد و هم به هاشم بن عبد مناف.

زندگی آن بزرگوار، خیلی پرفراز و نشیب بوده است. ایشان گرچه حدود 3 سالی را در کنار جدّ بزرگوارش حسین بن علی علیه‌السلام و 38 سال در جوار پدر گرامی‌اش گذرانیده و از محبت‌های آنان بهره گرفته‌اند، لکن از همان ایّام کودکی در واقعه‌ی جانسوز «عاشورای حسینی» حضور داشته و شاهد قتل جدّش و اسیری اهل بیت علیهم‌السلام بوده و با رنج‌ها و مصیبت‌های طاقت‌فرسای پدر بزرگوار و عمّه‌ی عزیزش زینب کبری سلام الله علیها بعد از آن واقعه‌ی غمبار، دمساز بوده و بعد از شهادت پدرش در برابر ستم ظالمان بنی امیه و سم‌پاشی‌های افراد و گروه‌های ضدّ اسلامی علیه دین و قرآن ایستادگی نموده و با شیوه‌های خاصّی توانسته‌اند غبار از چهره‌ی اسلام تابناک بزدایند.

و بالاخره امام باقر علیه‌السلام بعد از گذشت 58 سال از عمر با برکتش در سال 114ق. به وسیله‌ی سمّی که هشام بن عبدالملک اموی به حضرت خورانید، به شهادت رسید و در کنار مرقد مطهّر پدر گرامی‌اش در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد.

دوران امام باقر علیه‌السلام

بعد از شهادت امام حسین علیه‌السلام و یاران باوفایش و در نتیجه‌ی افشاگری‌های حضرت امام زین‌العابدین علیه‌السلام و حضرت زینب سلام الله علیها و تبیین مواضع اساسی امام حسین علیه‌‌السلام در طول اسارت، جامعه‌ی اسلامی با دو پدیده‌ی مهم مواجه شد:

1) شعور سیاسی مردم و شورش‌های گروهی علیه حاکمان ستمگر بنی‌امیه.

2) گسترش انحرافات فکری، عقیدتی، اجتماعی و اخلاقی.

روش امام علیه‌‌السلام در برابر انحرافات

در آن زمان، امام باقر علیه‌السلام گرچه از مسایل اجرایی حکومتی بر کنار بود، لکن بنابر وظیفه‌ای که از ناحیه خداوند بر دوش داشت، در مقام اصلاح جامعه اسلامی و مقابله با انحرافات، از چند روش وارد عمل شد که عبارت بود از:

1) ارشاد و راهنمایی

اصلی‌ترین و مهم‌ترین روش‌های تبلیغی معصومان علیهم‌السلام شیوه‌ی ارشاد و راهنمایی افراد است که در مبارزه با انحرافات نیز بهترین ابزار جهت به دور نگه داشتن جامعه از کژی‌ها و منجلاب افکار التقاطی و دیگر مسایل انحرافی است. در این زمینه، امام باقر علیه‌السلام دو روش مهم را مدّ نظر داشت.

الف) تأسیس دانشگاه اسلامی

ائمه‌ی هدی علیهم‌السلام که سکّان‌داران کشتی اسلام اصیل هستند، بعد از جریان «سقیفة بنی ساعده» و خارج شدن زمامداری مسلمین از «خانه وحی» و استقرار آن در دست دیگران، جهت ارشاد و راهنمایی مردم در صدد تربیت نیروهای صالح و اسلام شناس برآمدند تا به وسیله‌ی آنان بتوانند مشکلات عدیده‌ی دینی مردم را به نحو احسن حل نمایند و نیز سدّی در برابر منحرفان باشند.

در این مسیر، می‌بینیم امام علی علیه‌السلام به تربیت افرادی مانند کمیل بن زیاد نخعی، محمد بن ابی‌بکر، مالک اشتر و میثم تمّار می‌پردازد و این راه ادامه دارد تا زمان امام سجاد علیه‌السلام که هسته‌ی یک دانشگاه بزرگ اسلامی را در مدینه پایه گذاری می‌نماید که در آن، افرادی مانند ابان بن تغلب و ابوحمزة ثمالی به تحصیل و تدریس اشتغال داشته‌اند.

امام باقر علیه‌السلام به ابان می‌فرمود: «إجلس فی مسجد المدینة و أفت الناس فإنّی أحبّ أن یُری فی شیعتی مثلک»؛ ای ابان! در مسجد النّبی بنشین و با اجتهاد خود، به مسائل شرعی مردم پاسخ ده. چرا که دوست دارم در میان شیعیانم افرادی بسان تو باشند.

در زمان امام باقر علیه‌السلام که خلفای اموی درگیر مشکلات داخلی و انحرافات فکری و اجتماعی و اخلاقی خود و مردم بودند و مخصوصاً در طول دو سال و اندی حکومت «عمر بن عبدالعزیز» که فردی نسبتاً لایق بود، امام علیه‌السلام توانست «دانشگاه اسلامی مدینه» را به صورت کلاسیک، پایه‌ریزی کند که در زمان امام صادق علیه‌السلام به صورت دانشکده‌هایی در تمام زمینه‌های علمی، کار آمد شد. از جمله تربیت یافتگان این مکتب، افرادی مانند محمد بن مسلم، زرارة بن اعین، حمران بن اعین، ابوبصیر، هشام بن سالم و برید بن معاویه عجلی بودند. به طوری که هر کس طالب علم بود، به این دانشگاه روی می‌آورد.

جابر بن یزید جُعفی می‌گوید: «من در آغاز دوره‌ی جوانی (در مدینه) خدمت امام باقر علیه‌السلام رسیدم. آن حضرت به من فرمود: که هستی؟ گفتم: فردی از اهل کوفه. فرمود: از کدام طایفه‌ای؟ گفتم: از طایفة جُعفی. فرمود: برای چه به مدینه آمدی؟ گفتم: برای فراگیری دانش. فرمود: از چه کسی می‌خواهی دانش بیاموزی؟ گفتم: از شما...» (معجم رجال الحدیث، سید ابوالقاسم خویی، ج 4، ص 21، منشورات مدینة العلم، قم، چ 3، 1403 ق)

این روش ـ که روش شناخت اسلام اصیل از منبع وحی است ـ به طور اساسی با ریشه‌ی انحرافات برخورد می‌کند؛ چنانچه امام باقر علیه‌السلام می‌فرمود: «لو انّا حدّثنا برأینا ضللنا کما ضلّ مَن کان قبلنا و لکنّا حدّثنا ببیّنة من ربّنا بیّنها لنبیّه فبیّنها لنا»؛ اگر ما اسلام را بر طبق نظر خود روایت و تفسیر کنیم، به گمراهی کشیده می‌شویم، همان طور که پیشینیان گمراه گشتند. و لکن ما اسلام را بر مبنای بُرهانی که خداوند برای پیامبرش بیان داشته و پیامبر نیز برای ما توضیح داده است، بیان می‌کنیم. (اعلام الوری، ابوعلی طبرسی، ج 1، ص 508، مؤسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، قم، چ1، 1417 ق)

این روایت، به صراحت بیان می‌کند که ریشه‌ی «انحرافات» کج فهمی افراد و برداشت غلط از اسلام اصیل است و الاّ کسی که با منبع «وحی» در ارتباط باشد، گرفتار انحراف نخواهد شد.

ب) نصیحت و خیرخواهی

این روش، برگرفته از آیة شریفه‌ی «ادْعُ إِلَی سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ...»؛ با فرزانگی و پند دادن نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با مخالفان، به طریقی که نیکوتر است، مجادله کن... (نحل، آیه 125) است که دستور می‌دهد، مردم را به عواقب کارهای زشت، گوشزد نماییم و آنان را به پاداش کارهای خیر، امیدوار سازیم.

در این روش «واعظ»، قلوب مردم را تحت تأثیر قرار داده و زنگارها را از دلشان می‌زداید.

نکتة جالب اینکه در این آیه به «موعظه‌ی نیکو» اشاره شده که بیانگر پذیرفته شدن اندرزها در قلب نصیحت کننده است تا پند و اندرزهایش در قلوب دیگران اثر گذارد و ائمّه‌ی هدی چنین بودند.

از این روش، به گفت و گوهای دوستانه‌ی فردی و جمعی تعبیر می‌کنیم؛ چه آن‌که معصومان با آغوش باز در جمع مردم حاضر می‌شدند و صمیمانه در صدد رفع مشکلات عدیده‌ی آنان بر می‌آمدند. این نشست‌ها، چنان دوستانه بود که دشمنان ائمّه را هم آرامش می‌داد.

البته امام باقر علیه‌السلام وقتی زمینه‌ی اصلاح را در فردی می دید، به اصلاح و راهنمایی او می‌پرداخت.

اندرز به عمر بن عبدالعزیز

وقتی عمر بن عبدالعزیز ـ که در میان خلفای اموی، مردی نسبتاً دادگر بود، به طوری که امام باقر علیه‌السلام درباره‌اش فرمود: «عمر بن عبدالعزیز، نجیب دودمان بنی امیه است.» (تاریخ الخلفاء، جلال الدین سیوطی، ص 260، دارالقلم، بیروت،چ 1، 1406 ق) ـ به خلافت رسید، علمای اسلامی را به حضور طلبید، امام باقر علیه‌السلام که از جمله‌ی میهمانانش بود، وقتی خواست از شام به مدینه بازگردد، خلیفه بار دیگر ایشان را به حضور خود طلبید و بعد از ساعتی گفت و گوی با آن حضرت، از امام علیه‌السلام پند و اندرز خواست. حضرت به او فرمود: «تو را به تقوای الهی توصیه می‌کنم و سفارش می‌کنم که با بزرگان، به مانند پدر و با کم سنّ و سالان، به مانند فرزند و با افراد متوسط، به مانند برادر رفتار کنی.»

عمر بن عبدالعزیز که از این جملات مختصر و پربار، بسیار شادمان شده بود، عرض کرد: «خدای، تو را رحمت کند! به خدا قسم! رهنمودی به ما دادی که اگر تا هنگام مرگ به آن عمل کرده و پایبند باشیم، تمام خیرات به ما روی خواهند آورد. ان شاءالله.» (تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج 54، ص 270، دارالفکر، چ 1، 1418 ق)

این رهنمود امام علیه‌السلام به خلیفه‌ی اموی، از آن جهت حائز اهمیت است که اولاً امام می‌بیند عمر بن عبدالعزیز، فردی قابل اصلاح است. ثانیاً چون زمام امور مسلمین به دست اوست، می‌خواهد استعدادهای درونی او را در جهت خیر و صلاح «جامعه‌ی اسلامی» قرار داده تا در سایه‌ی وی جامعه‌ای بدون کژی‌ها به وجود آید.

نصایح آن حضرت و سخنرانی‌های ایشان در جمع مردم ـ چه در خانه و چه بیرون آن ـ بیانگر همین روش است. امام علیه‌السلام در این بیانات به اصلاح ساختار دینی ـ اجتماعی مردم و دوری از انحرافات و لغزش‌های سهمگین که جوامع انسانی را به ورطه‌ی سقوط می‌کشاند، پرداخته است.

سخنرانی امام علیه‌السلام در جمع مردم شام (ائمّتنا، علی محمدعلی دخیّل، ج 1، ص 357، به نقل از: بحارالانوار، ج 11، ص 91؛ مناقب، ج 2، ص 29، دار مکتبة الامام الرضا(ع) ـ دارالمرتضی، بیروت، چ6، 1402 ق ) و هم‌چنین سخنرانی حضرت در مجلس هشام بن عبدالملک، در معرفی خود و اهل بیت و حکومت مهدی(عج) ـ که به زندانی شدن آن حضرت توسط هشام انجامید (همان، ص 358؛ الکافی الاصول و الروضة، کلینی، شرح مولی محمد صالح مازندرانی، باب مولد ابی جعفر محمد بن علی (ع)، ح5، منشورات المکتبه الاسلامیه، تهران، 1385ق)ـ استفاده‌ی از این روش را می‌رساند.

2) روش احتجاج و جدال

مراد از حکمت در آیه‌ی «ادْعُ إِلَی سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ...»(نحل، آیه 125) (دلیلی است که ما را بدون شکّ و ابهام، به سوی «حق» هدایت کند؛ به این نوع دلیل آوردن «احتجاج» می‌گویند.

اما «جدال» دلیلی را می‌گویند که از میان باورهای مشهور نزد مردم یا نزد طرف مقابل گرفته شده و برای الزام وی و صرف نظر نمودن او از دلایل خود، به کار گرفته می‌شود و «جدال» در صورتی مفید و در شأن یک «مبلّغ اسلامی» است که به نحو نیکوترین آن باشد تا شخص بتواند با این صنعت، طرف مقابل را از دلایل مورد قبولش خلع سلاح نموده و او را به قبول و پذیرش «حق» نزدیک و یا الزام نماید.

در دوران امامت حضرت باقر علیه‌السلام فرقه‌ها و گروه‌های سیاسی ـ مذهبی منحرفی فعالیت داشتند که امام علیه‌السلام هم‌چون سدّی استوار در برابر نفوذ عقاید باطل آنان، ایستادگی نموده و طیّ مناظراتی که با سران این گروه‌ها داشت، پایگاه‌های فکری و عقیدتی آنان را در هم می‌کوبید. در تاریخ، فقط نمونه‌هایی از این احتجاجات امام علیه‌السلام با گروه‌های منحرف آمده است.

احتجاج با اسقف بزرگ شام

زمانی که هشام بن عبدالملک ـ خلیفه‌ی وقت اموی ـ امام باقر و فرزندش امام صادق علیه‌السلام را به شام احضار کرد و بعد از مذاکراتی، آن دو بزرگوار را مرخص نمود تا به شهر مدینه باز گردند؛ آن‌ها بعد از بیرون آمدن از قصر، با جمعیتی انبوه از کشیشان و راهبان مسیحی رو به رو شدند که منتظر ورود «اسقف بزرگ» خود بودند تا طبق مراسم سالیانه در جمع آنان حاضر شده و به سؤالات پیچیده‌ی آنان پاسخ گوید.

امام باقر علیه‌السلام به طور ناشناس در آن مجمع بزرگ شرکت فرمود. این خبر فوراً به هشام گزارش داده شد؛ وی برای بررسی جریان، مأموری به انجمن آنان فرستاد. طولی نکشید که اسقف بزرگ وارد شد و نگاهی به جمعیت انداخت و چون سیمای پرفروغ امام علیه‌السلام توجه وی را به خود جلب کرد، پرسید: آیا شما، از ما مسیحیان هستید یا از مسلمانان؟ امام  علیه‌السلام جواب داد: از مسلمانان. اسقف پرسید: از دانشمندان آنان هستید یا از افراد نادان؟ فرمود: از افراد نادان نیستم. اسقف گفت: اول من سؤال کنم یا شما می‌پرسید؟ فرمود: شما سؤال کنید. آن‌گاه اسقف بزرگ از مسایل مهمّی درباره‌ی بهشت، جریان زندگانی حضرت عُزَیر، وقت بین الطّلوعین و... سؤال کرد و جواب‌های قانع کننده‌ای از حضرت شنید و چون خود را عاجز دید، ناراحت شد و گفت: «مردم! فردی دانشمندتر از من را در جمع خود حاضر نمودید تا مرا رسوا سازد و مسلمانان بدانند که پیشوای آنان از ما برتر و داناتر است. به خدا سوگند! دیگر با شما سخن نخواهم گفت و اگر تا سال دیگر زنده ماندم، مرا در میان خود نخواهید دید!» (اقتباس از: دلائل الامامه، محمد بن جریر بن رستم طبری، ص 106 – 108، منشورات الرضی، قم، چ 3، 1363 ش؛ سیرة پیشوایان، مهدی پیشوایی، ص 342، مؤسسة تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق(ع)، قم، چ1، 1372 ش)

در این هنگام، همه متفرق شدند...

احتجاج با کج‌اندیشان

نمونه‌ی دیگری از مبارزه‌ی امام باقر علیه‌السلام احتجاج ایشان با کج‌اندیشان فکری و افراد منزوی و گوشه‌نشین بود. یکی از این افراد، «محمد بن منکدر» است. وی می‌گوید:

در یک روز بسیار گرمی به اطراف شهر مدینه رفتم و با محمد بن علی علیه‌السلام که فردی سنگین وزن بود رو به رو شدم و با خود گفتم: «بزرگی از قبیله‌ی قریش در این هوای گرم، با این حال، به خاطر مال دنیا کار می‌کند! باید او را نصیحت کنم.»

پیش او رفتم و سلام کردم. او در حالی که عرق از سر و رویش می‌ریخت، نفس زنان سلام مرا پاسخ داد. به او گفتم: خداوند، تو را اصلاح کند. شما که بزرگی از بزرگان قریش هستید، در این هوای گرم برای دنیا مشغول کار هستید؛ اگر در همین حال مرگتان فرا رسد چه جواب می‌دهید؟

حضرت گفت: «به خدا قسم! اگر من در این حالت بمیرم، در حال اطاعت از فرمان خداوند جان داده‌ام که محتاج تو و دیگران نیستم. همانا در صورتی از مرگ واهمه دارم که در هنگامی فرا برسد که مشغول گناهی باشم.» من گفتم: خدای، تو را رحمت کند! خواستم شما را نصیحت کنم؛ ولی شما، مرا موعظه نمودید! (الارشاد، شیخ مفید، ج 2، ص 162، مؤسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، چ 1، 1413 ق؛ بحارالانوار، ج 46، ص 287)

احتجاج با خوارج

یکی از مهم‌ترین فرقه‌های منحرف اسلامی، فرقه «خوارج» است که در زمان حضرت علی علیه‌السلام بر امام شوریدند و جنگ «نهروان» را به پا نمودند. گرچه آنان در این جنگ سرکوب شدند، لکن طرز فکر آنان در جامعه رسوخ کرد.

یکی از افراد مشهور خوارج در زمان امام باقر علیه‌السلام «نافع بن ارزق» ملقب به «أبو راشد» بود که رئیس بزرگ‌ترین فرقه‌ی خوارج آن زمان بود. روزی «نافع» به حضور امام رسید و مسائلی از حلال و حرام پرسید. امام به سؤالات وی پاسخ داد و ضمن گفت وگو فرمود: «به این مارقین (از دین خارج شدگان) بگو: چرا جدایی از امیرمؤمنان علیه‌السلام را حلال شمردید در صورتی که قبلاً خون خویش را در کنار او و در راه او نثار می‌کردید و یاری او را موجب نزدیکی به خدا می‌دانستید؟ آنان خواهند گفت که: او در دین خدا، «حَکَم» قرار داد. به آنان بگو: خداوند در شریعت پیامبر خود، در دو مورد، «حکم» قرار داده است: یکی، در مورد اختلاف میان زن و شوهر است که می‌فرماید: «و اگر از جدایی و شکاف میان آن‌ها بیم داشته باشید، داوری از خانواده‌ی شوهر و داوری از خانواده‌ی زن انتخاب کنید. اگر این دو داور تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند به توافق آن‌ها کمک می‌کند. (زیرا) خداوند، دانا و آگاه است.» (نساء، آیه 35) و دیگری، داوری «سعد بن معاذ» است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله او را در میان خود و قبیله‌ی یهودی «بنی قریظه» حَکَم قرار داد و او هم طبق حُکم خداوند داوری کرد.

آن‌گاه امام افزود: آیا نمی‌دانید که امیرمؤمنان علیه‌السلام «حکمیّت» را به این شرط پذیرفت که دو داور بر اساس حُکم قرآن داوری کنند و از حدود قرآن تجاوز نکنند و شرط کرد که اگر بر خلاف قرآن رأی بدهند، مردود خواهد بود؟! وقتی که به امیرمؤمنان علیه‌السلام گفتند: داوری که خود تعیین کردی، بر ضرر تو نظر داد. فرمود: «من، او را داور قرار ندادم، بلکه کتاب خدا را داور قرار دادم.» پس، چگونه مارقین حکمیّت قرآن و مردود بودن خلاف قرآن را گمراهی می‌شمارند اما بدعت و بهتان خود را گمراهی به حساب نمی‌آورند؟

«نافع» با شنیدن این بیانات، گفت: به خدا سوگند! این سخنان را نه شنیده بودم و نه به ذهنم خطور کرده بود! حق، همین است ان شاءالله. (پیشوایان، ص 345؛ احتجاج، طبرسی، ج 2، ص 174، انتشارات اسوه، چ1، 1413 ق)

احتجاج با غُلات

«غُلات» همان طور که شیخ مفید گفته است: «آنانی هستند که امیرمؤمنان علیه‌السلام و ائمّة از نسل وی را ، به خدایی و نبوت نسبت می‌دهند و در مورد برتری دینی و دنیایی آنان از حد تجاوز کرده و از حدّ اعتدال خارج می‌سازند. اینان، گمراهان و کفّاری هستند که امیرمؤمنان علیه‌السلام در موردشان به قتل و سوزانیدن حکم نموده و دیگر ائمّه حکم به کفر و خروج آنان از اسلام را داده‌اند.» (تصحیح الاعتقاد یا شرح عقاید صدوق، شیخ مفید، ص 109، منشورات الرضی، قم، 1363 ش. با تعلیقة سید هبة الدین شهرستانی)

رهبر غُلات در زمان امام باقر علیه‌السلام فردی به نام «مغیرة بن سعید عِجلی» بود. او به خدمت امام علیه‌السلام رسید تا در پناه شخصیت آن حضرت به عقاید منحرفه‌ی خود پوشش دهد. وی به امام علیه‌السلام گفت: «به مردم اعلان کن که دارای علم غیب هستی و من در برابر این مسأله، تو را از نعمت‌های عراق بهره‌مند می‌گردانم.»

امام باقر علیه‌السلام با شدّت، حرف او را رد نموده و وی را از خانه طرد کرد. او بعدها به امامت

محمد بن عبدالله بن حسن، که فردی کم حرف بود، معتقد شد (فرق الشیعه، حسن بن موسی نوبختی، دارالذخائر للمطبوعات، قم؛ الجذورالتاریخیة و النفسیة للغلوّ و الغلاة، سامی الغریری، ص 276، چ1، 1424 ق) و پیروانی را دور خود جمع کرد. امام باقر علیه‌السلام در مبارزه با دیگر مذاهب، مثل جبریّه و مفوّضه و معتزله از همین روش احتجاج و جدل استفاده می‌کرد و جواب منحرفان را رد می‌نمود.

3) افشاگری و روشنگری

روش دیگر ائمه علیهم‌السلام روشن نمودن افکار شیعیان نسبت به افکار مذاهب منحرف و جلوگیری از روی آوردن شیعیان به مکاتب غلط و التقاطی بود و امام باقر علیه‌السلام از این شیوه بسیار استفاده می‌نمود. آن حضرت به پیروان خود می‌فرمود: «مغیرة بن سعید، از رحمت خداوند دور باد! چون بر ما دروغ می‌بندد.» (اعلام الهدایه، امام باقر(ع)، ج 7، ص 107، المجمع العالمی لاهل البیت(ع)، چ1، 1422 ق)

هم‌چنین امام علیه‌السلام خطاب به پیروانش می‌فرماید: «مقام علی علیه‌السلام را از آن‌چه خداوند برایش قرار داده، پایین‌تر نیاورید و او را فوق مقامی که خداوند برایش معین کرده، قرار ندهید...» (بحارالانوار، ج 25، ص 283)

«ای شیعیان، شیعه‌ی آل محمّد! شما تکیه گاهی معمولی باشید تا افراد افراطی به شما رجوع کنند و افراد مردّد هم به شما بپیوندند...» (همان، ج 67، ص 101؛ کافی، ج 2، ص 75)

امام علیه‌السلام در این فراز از بیاناتش به شیعیان توصیه می‌کند که راه وسط و حدّ اعتدال را پیشه کنند تا افراد افراطی که در دین غلوّ می‌کنند، به آن‌ها روی آورده و از عقاید انحرافی و تندروی‌های بیجا دست بردارند و هم‌چنین افرادی که نسبت به عقاید دینی خیلی سست و کم عقیده هستند، خود را اصلاح نموده و به حقایق دین آشنا شوند و همین روش، سیره‌ی امام باقر علیه‌السلام درباره‌ی جریانات سیاسی و شورش‌های زمان حضرت است. چه آن‌که الگوی مبارزات سیاسی علیه حاکمان جور را در وجود «زید بن علی بن الحسین:»؛ برادر بزرگوارش می‌داند و به مردم اعلان می‌کند: «...و أمّا زید فلسانی الّذی أنطق به...»؛ ... زید، زبان گویای من است... (همان، ج 67، ص 101؛ کافی، ج 2، ص 75) و درباره‌ی میزان ارزش مبارزاتی «زید» می‌فرماید: «إنّ اخی زید بن علیّ خارج فمقتول علی الحقّ فالویل لِمَن؟ خذله، والویل لِمَن؟ حاربه، والویل لِمَن؟ قاتله.» (اعلام الهدایة، امام باقر(ع)، ج 7، ص 126، به نقل از: مقاتل خوارزمی، ج 2، ص 113)

امام محمدباقر علیه‌السلام قیام زید بن علی علیه‌السلام را مطابق حق (که همان راه اعتدال است) می‌داند و مردم را به عظمت آن متوجه ساخته و به عنوان الگویی برای قیام‌های ارزشی ـ سیاسی، معرفی می‌نماید تا جایی که زندگی طرف‌های مقابل زید را ـ چه کسانی که او را خوار نموده و او را یاری ننموده‌اند و چه کسانی که با او به جنگ پرداخته‌اند و چه آنانی که او را شهید نموده‌اند ـ تباه می‌داند.

منبع: سایت حوزه دات نت

تاريخ: ۱۳۹۴/۶/۲۸
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal