حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ چهارشنبه ۵ تير     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
 چرا امام سجاد علیه‌السلام همراه با مختار به خون خواهی پدر قیام نکرد؟
قیام‌ها و انقلاب‌هایی که به دگرگونی سیاسی می‌انجامد، به دنبال دگرگونی اجتماعی و به تبع آن حرکتی که هر دو تغییر سیاسی و اجتماعی را باعث شود، موفق است. اوضاع اجتماعی به سختی رو به پستی و انحطاط گذاشته، هرگونه انقلابی بی ثمر بود.


 
 

ارتباط امام سجاد علیه‌السلام با قیام مختار

با وجود جو خفقان و اختناق، انتظار ارتباط علنی میان امام و مختار بی مورد است. امام شخصاً از رهبری قیام سرباز زد، اما به عمویش محمد بن حنفیه ولایت داد که رهبری و پشتیبانی معنوی قیام را به عهده بگیرد و مختار مردم را به بیعت با محمد بن حنفیه فرا می‌خواند. از آثار و فواید این کار، ایجاد امنیت برای امام، مشغول کردن ذهن دشمن و جاسوسان آن به غیر امام و مصونیت آن حضرت علیه‌السلام از خطر را می‌توان نام برد. امام، مردم و انقلابی‌ها را به همراهی با مختار تشویق و ترغیب می‌کرد و به عمویش می‌فرمود: یا عم ، لو عبدا زنجیا تعصب لنا اهل البیت لوجب علی الناس موازرته و قد ولیتک هذا الامر فاصنع ما شئت، فخرجوا و قد سمعوا کلامه و هم یقولون أذن لنا زین العابدین و محمد بن الحنفیة (1) ای عمو! اگر برده سیاهی برای ما اهل البیت قیام کند، بر مردم است که او را یاری رسانند و من تو را بر این امر گماردم. پس هر چه خواهی کن. آنگاه آنان پس از شنیدن کلام امام خارج شدند، در حالی که می‌گفتند: زین العابدین و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند. امام با پذیرفتن هدایایی که مختار برای حضرت فرستاده بود، در واقع او را تأیید می‌کرد. در چند مورد گزارش شده که امام در حق مختار دعا کرده است. (2) و همه این موارد، حاکی از موضع گیری مثبت امام سجاد علیه‌السلام در مورد قیام مختار است. افزون بر آن‌چه گفته شد، نظر آیت الله خویی این است که از ظاهر روایات استفاده می‌شود که قیام مختار به اذن خاص از طرف امام بوده است. (3) نیز، پس از بازگشت آن هیئت به کوفه، مختار از ایشان در مورد ملاقات و گفت‌وگوها پرسید، گفتند: قد أمرنا بنصرتک (4)

علل عدم قیام امام سجاد علیه‌السلام

این سؤال همواره درباره امام سجاد علیه‌السلام و برخی از امامان نیز مطرح بوده که چرا قیام نکردند و شخصاً رهبری قیامی را به عهده نگرفتند. اهمیت سؤال و پاسخی که به آن داده می‌شود، تبیین کننده اصلی مهم و اساسی در تاریخ تشیع خواهد بود و به تبع آن، پرسش‌ها و فرضیه‌های متعددی طرح خواهد گردید.

- آیا امامان به دنبال تشکیل حکومت بودند یا خیر؟

- آیا تشکیل حکومت اسلامی، بر اساس تعلیم صحیح اسلام به رهبری امامی معصوم، یک تکلیف بوده است یا خیر؟

- در منظر امامان شیعه علیهم‌السلام مبارزات سیاسی اولویت داشته است یا فعالیت‌های علمی و فرهنگی؟

- اساساً ملاک‌های تعیین کننده‌‏ى نوع فعالیت‌های سیاسی یا فرهنگی چیست؟

- چه موانعی مجوز عبور از حوزه‌ای به حوزه دیگر است؟

- آیا کم رنگ شدن فعالیت سیاسی امامان، دلیل کم اهمیت بودن آن است؟

- آیا تفاوتی که در عملکرد برخی از امامان با یکدیگر مشاهده می‌شود، توجیه پذیر است یا خیر؟ چگونه؟

- آیا از منظر تاریخی، تاریخ تشیع آن قدر شفاف و روشن است که شیعیان بتوانند راه مبارزه را بجویند و الگوی خویش را در انتخاب هر یک از فعالیت‌های سیاسی یا فرهنگی بیابند؟ و از این دست سؤال‌ها.

برای پاسخ به سؤال اصلی در مورد علت عدم قیام امام سجاد علیه‌السلام به مواردی اشاره می‌کنیم که نتیجه‌گیری و دستیابی به پاسخ، برای برخی از پرسش‌های بالا را تسهیل می‌کند.

1. شرایط سیاسی برای حضرت فراهم نبود. سایه رعب، وحشت و ترس از کشته شدن بر مردم حاکم بود و مردم آمادگی مبارزه را از دست داده بودند.

2. امام مردم را با اهداف قیام امام حسین علیه‌السلام آشنا و ابعاد آن را روشن کرده و از مشروعیت قیام امام حسین علیه‌السلام و حقانیت آن دفاع می‌کرد.

3. حفظ شیعیان و پیروان از مرگ و هلاکت، و پرهیز از داخل کردن آنان در فتنه‌هایی که نامعلوم بود، هم‌چنان‌که امام حسن علیه‌السلام حفظ جان و شیعیان را علت اصلی صلح بیان کرد.

4. حرکت انتحاری بی ثمر، کار پسندیده‌ای نبود و امام رویکرد جدیدی به فعالیت‌های فرهنگی نشان داد تا مبانی دینی را از انحراف و تزلزل رهایی بخشد.

5. حرکت علمی، بهترین جایگزین برای حرکت سیاسی محکوم به شکست بود.

6. امام که آگاه‌ترین مردم به مصالح عمومی است، با توجه به عواقب امور موضع گیری می‌کند و امام سجاد علیه‌السلام چنان کرد و مطابق شرایط و مقتضیات زمان عمل کرد.

7. تصمیم‌گیری‌های امام عقلانی بود نه نفسانی. تحرکات احساسی موقتی و محکوم به شکست است و امام از آن نوع تصمیم‌ها پرهیز می‌کرد.

8. قیام‌ها و انقلاب‌هایی که به دگرگونی سیاسی می‌انجامد، به دنبال دگرگونی اجتماعی و به تبع آن حرکتی که هر دو تغییر سیاسی و اجتماعی را باعث شود، موفق است. اوضاع اجتماعی به سختی رو به پستی و انحطاط گذاشته، هرگونه انقلابی بی ثمر بود. از این رو، امام با حرکت فرهنگی و انقلاب علمی، به دنبال تغییرات اجتماعی و تأسیس جامعه اسلامی با اجرای امر به معروف و نهی از منکر، دعوت مردم به راه خدا با بیان حکمت و شیوه‌‏ى موعظه نیکو بود، تا مردم را با خدا آشتی دهد و ضمیر خفته جامعه را بیدار کند. با توجه به شرایط و اوضاعی که پیشتر تبیین شد، زمینه‌های بروز انقلاب و شعله‌ور شدن آتش قیام، غیر قابل اعتنا می‌نمود.

گواه روح مبارزه طلبی امامان آن است که مردم را به مبارزه تشویق می‌کردند و تکلیف شیعیان را در طول تاریخ تشیع روشن کرده‌اند و اگر این مبارزات به ثمر می‌رسید، میوه این درختی که با خون شیعیان و حق جویان بارور شده بود، همان حکومت اسلامی مطلوب امامان شیعه به شمار می‌آمد.

پی‌نوشت‌ها:

1- ابن نما حلی، جعفر، ذوب النضار فی شرح الثار، ص 96؛ بحارالانوار، ج 45 ، ص 365؛ خویی، سید ابوالقاسم، معجم الرجال الحدیث، ج 18، ص 101.

2- امام سجاد علیه السلام برای کشته شدن عبیدالله سجده شکر به جای آورد و در حق مختار چنین دعا کرد: جزّاه خیرا. تاریخ الیعقوبی ج 2، ص 259؛ طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفة الرجال (رجال الکشی) ص 125 و 127؛ قاضی نعمان، شرح الأخبار، ج 3، ص 270.

3- معجم الرجال الحدیث، ج 18، ص 101.

4- ذوب النضار فی شرح الثار. ابن نما، جعفر بن محمدناشر: موسسه النشر الاسلامی. محل نشر: قم.

برای آگاهی بیشتر ر.ک

1-كتاب بررسي نقش امام سجاد علیه‌السلام در رهبري شيعه - محمد رنجبر

موفق و پیروز باشید.

پاسخگو: علي رضا سعيدی

منبع: سایت ایپرسش

تاريخ: ۱۳۹۵/۸/۵
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal