حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ چهارشنبه ۲۶ تير     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
چرایی پیشرفت مسلمانان در گذشته و عقب ماندگی امروز :
 علل پیشرفت مسلمانان در گذشته و عقب ماندگی امروز چیست؟
علل ترقی و پیشرفت مسلمانان چه بوده و اکنون علل انحطاط و عقب ماندگی آنها چیست؟ چرا روزی مسلمانان بر اکثریت مردم متمدن زمین حکومت می کردند و قافله سالار کاروان تمدن بودند ولی امروزه دنباله رو ملل پیشرفته جهان شده‌اند؟ جواب: به راستی این سوال از پرسشهای جالب و حساس است ؛ شایسته است کتابی پیرامون آن نوشته شود. دانشمند معروف مصری فرید وجدی در دائره‌المعارف خود در ماده «علم» علل ده گانه ای برای پیشرفت مسلمانان یادآور شده و دانشمندان دیگری نیز در این باره به بحث و گفتگو پرداخته‌اند ولی در حقیقت علت

علل ترقی و پیشرفت مسلمانان چه بوده و اکنون علل انحطاط و عقب ماندگی آنها چیست؟ چرا روزی مسلمانان بر اکثریت مردم متمدن زمین حکومت می کردند و قافله سالار کاروان تمدن بودند ولی امروزه دنباله رو ملل پیشرفته جهان شده‌اند؟

جواب:

به راستی این سوال از پرسشهای جالب و حساس است ؛ شایسته است کتابی پیرامون آن نوشته شود. دانشمند معروف مصری فرید وجدی در دائره‌المعارف خود در ماده «علم» علل ده گانه ای برای پیشرفت مسلمانان یادآور شده و دانشمندان دیگری نیز در این باره به بحث و گفتگو پرداخته‌اند ولی در حقیقت علت اساسی آن پیشرفت و این عقب گرد چیزی جز پیروی و انحراف از تعالیم عالی اسلام نبوده است؛ مسلمانان در صدر اسلام در تمام شئون زندگی از تعالیم اسلام الهام می گرفتند ولی امروزه در غالب نقاط ، مسلمانان از راه صحیح اسلام منحرف گردیده و می توان گفت که گروهی در حقیقت مسلمان جغرافیایی هستند نه مسلمان واقعی ؛ علت اساسی همین است و بس؛‌ ولی مع‌الوصف به برخی از علل ترقی و تعالی و یا تنزل و انحطاط  آنان اشاره می کنیم:

1-       فداکاری همه جانبه : مسلمانان صدر اسلام به تمام معنی فداکار بودند. دین  آیین اسلام در نظر آنها از برادر، زن ،‌مقام، ثروت، و منصب گرامی تر بود. همه منافع مادی را فدای دین می کردند و صفحات تاریخ اسلام خصوصا جنگهای پیامبر سلام گواه زنده این گفتار است ولی امروز برای بیشتر افراد دین در حاشیه متن زندگی قرار گرفته و دیگر آن فداکاری کمتر وجود دارد ؛ رای گروهی اسلام تا آنجا محترم است که با مال و مقام آنها مزاحمت نداشته باشد و درصورت تزاحم کمتر فردی است که به خاطر اسلام دست از منافع مهمی بکشد. از آنجا که اسلام برای آنها گران تمام شده بود و آن را به قیمت جان عزیزان خود خریده بودند ارزش آن را می دانستند.

2-       اتحاد واتفاق: در صدر اسلام مسلمانان متحد و متفق و به حکم قرآن برادر بودند و پس از وفات پیامبر با اختلافی که پیش آمد بر اثر حسن سیاست امیر مومنان علی (ع) و فرزندان گرامی او لطمه ای به پیشرفت و ترقی اسلام وارد نشد، آنان از حقوق مسلم خود دست کشیدند که لا اقل اصول اسلام محفوظ بماند ولی امروز نفاق و اختلاف در میان مسلمانان و سران آنها به سر حد کمال رسیده است. چند قرن است که بازار دین سازی رواج کامل یافته و هر گروهی گروه مخالف را فاسق و خارج از دین معرفی می کند و در بدبختی و اضمحلال او می کوشد. امروزه اختلاف میان مسلمانان گسترش زیادی پیدا کرده و چهره واقعی اسلام به وسیله یکسری موهومات و افکار خرافی پوشیده شده است ، آیا با این وصف ممکن است مسلمانان همان عظمت گذشته را داشته باشد؟‌

3-       آشنایی با شرایط زمان: این خود عامل مهمی در پیشرفت آنان بود ، همواره مسلمانان خود را با سلاح و علوم روز مجهز می کردند، پیامبر اکرم (ص) در نبرد حنین مطلع شد که وسیله تازه ای در یمن برای شکستن قلعه ها و درهم کوبیدن درهای محکم اختراع شده لذا فورا عده ای را اعزام کرد تا رهسپار یمن شوند و طرز ساخت و به کار بردن آن را فرا گیرند.

مسلمانان صدر اسلام تا چندین قرن علوم دیگران را از قبیل فلسفه ، فیزیک و شیمی ، حساب و هندسه، هیئت و نجوم و ... به زبان اسلامی ترجمه کردند و با افکار خود آنرا تکمیل نمودند و دانشگاههای بزرگ و کتابخانه‌های  باعظمتی تاسیس کردند و از این طریق خود را از دیگران بی نیاز ساخته و مشعل دار علوم گردیدند. سالیان درازی مراکز اسلامی در بغداد و شام و مصر و اندلس و ایران و مرکز تحصیل دانشجویان جهان بود ولی امروزه بسیاری از شرایط زمان و اوضاع روز را نادیده گرفته و میخواهند با وسایل و ابزار دیرینه زندگی کنند و سیادت خود را بر تمام جهان گسترش دهند ، درصورتی که جهان روز به روز نو تر گشته و علوم و تمدن لحظه به لحظه دگرگون می گردد ولی هنوز وسیله تبلیغاتی و وسیله پخش و نشر معارف اسلام ما ضعیف است.

این سه عامل قسمتی از عوامل ترقی مسلمانان بود و عوامل دیگری نیز در پیشرفت آنان تاثیر چشمگیری داشته که  از تشریح آنها برای پرهیز از اطاله سخن خودداری می کنیم و این بحث را با آیه زیر که علل برتری مسلمانان را یادآور می شود به پایان میرسانیم آنجا که خداوند به جامعه مسلمانان خطاب میکند و می فرماید :‌«و انتم الاعلون ان کنتم مومنین ؛ و شما برتر‌ید اگر ایمان داشته باشید. »

روی این بیان و مفاد آیه بیان شده پاسخ سوال دیگری نیز روشن می گردد که آیا امیدی هست که مسلمانان عظمت دیرینه خود را باز یا‌بیند؟‌

پاسخ این سوال مثبت است و با ملاحظه مطالبی که پیرامون سوال نخستین ایراد گردید پاسخ این سوال روشن می گردد؛‌ زیرا با تجدید و به کار بستن عواملی که در آغاز اسلام باعث ترقی و پیشرفت آنان گردید بار دیگر همان پیشرفت نصیب آنان می گردد.

اگر مسلمانان کنونی بسان مسلمانان آغاز اسلام فداکار باشند و اتحاد و اتفاق را جایگزین اختلاف نفاق کنند و رهبران اسلامی روح و شرایط زمان را خوب درک کنند باز اعتلا و عظمت آنها تجدید می گردد؛ البته هر نوع تحول و تکامل باید در حدود قوانین اسلام قرار گیرد و موضوع درک «روح زمان » وسیله تحریف یا کنار گذاردن قوانین اسلام از صحنه زندگی نباشد.

منبع: کتاب پرسش های مذهبی، تالیف آیه الله مکارم شیرازی و آیه الله جعفر سبحانی. 

تاريخ: ۱۳۹۳/۲/۳
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal