حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ دوشنبه ۳۰ دي     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات :
 صفات رذیله ی مربوط به قوّه ی غضبیّه
تهور که طرف افراط شجاعت است، عبارت است از: احتراز نکردن از آن‌چه باید از آن بپرهیزد و انداختن خود به مهالکی که عقلاً و شرعاً ممنوع باشد و اما جبن که در طرف مقابل تفریط واقع است، آن است که: از چیزی که نباید حذر کرد، احتراز نماید. این هر دو جزو صفات رذیله اند.

حکما گفتهاند: قوای وجودی انسان بر دو گونهاند: قوای ادراکی و قوای تحریکی. انسان به وسیلهی قوای ادراکی به درک امور نائل می‌شود. بواسطه‌ی قوای تحریکی نیز اقدام به عمل می‌کند. قوای تحریکی خود بر دو گونه‌اند: (1)‌قوای عامله، (2)‌قوای باعثه یا شوقیّه؛ که از قوای مجرّد روح می‌باشند. قوای باعثه عبارتند از: (الف)‌قوّه‌ی شهویّه یا قوّه‌ی جذب، (ب)‌قوّه‌ی غضبیّه یا قوّه‌ی دفع؛

قوّه ی غضبیه هر آن‌چه را که نفس به ضرر انسان بداند از وی دور می‌سازد. عمل دفع از سوی این قوّه گاه با هجمه بر عوامل مزاحم است و گاه به فرار از آن؛ لذا ترس، تنفّر، شجاعت، بی‌باکی، خشم و امثال این امور از نمودهای این قوّه‌اند. این قوّه، مانند سایر قوا، اگر زیر فرمان عقل باشد، منشاء خیرات و از جنود رحمان خواهد بود؛ امّا اگر تحت فرمان وهم رود، از جنود ابلیس می‌شود.

 

 بیان برخی صفات رذیله که متعلق به قوه ی غضبیه است:

تهور

و دانستی که جمیع رذایل متعلّق به این قوه، و منشأ آن‌ها نیز دو صفت خبیثه است و هر کدام متضمن صفاتی چندند و آن دو، یکی «تهور» است و دیگر «جبن».

اما تهور که طرف افراط شجاعت است، عبارت است از: احتراز نکردن از آن‌چه باید از آن بپرهیزد و انداختن خود به مهالکی که عقلاً و شرعاً ممنوع باشد. شکی نیست که این صفت از مهلکات دنیویه و اخرویه است و آیات و اخبار در وجوب محافظت خود از حد و حصر متجاوز است و همین قدر کافی است که - حق سبحانه و تعالی – می‌فرماید:

«و لا تلقوا بایدیکم الی التهلکة» (بقره/195) یعنی: «خود را به هلاکت نیندازید».

و حق آن است که هر که صاحب این صفت باشد و خود را از آن‌چه عقل حکم کند به لزوم محافظت از آن، نگاه ندارد، از شایبه جنون و دیوانگی خالی نیست. چگونه چنین نباشد و حال اینکه کسی که احتراز نکند از موضعی که ظنّ هلاکت باشد و هلاک شود به حکم شریعت مقدسه باعث قتل خود شده است و به هلاکت ابدیه و شقاوت سرمدیه گرفتار گشته است.

پس کسی که مبتلا به این صفت باشد باید اول مفاسد آن را در دنیا و آخرت به نظر آورد. بعد از آن، هر کاری که میخواهد بکند. ابتدا در آن تأمل کند. اگر عقل و شرع تجویز آن را کند مرتکب شود، والّا از آن اجتناب نماید. و بسا باشد که معالجه‌ی این صفت موقوف باشد بر اینکه از بعضی چیزها که احتراز از آن لازم نیست، احتراز کند تا به حد وسط بایستد.

 

جبن

و اما جبن که در طرف مقابل تفریط واقع است، آن است که: از چیزی که نباید حذر کرد، احتراز نماید. و این صفت در نهایت خباثت و موجب هلاکت است. آدمی به سبب آن ذلیل و خوار و زندگانی او تلخ و ناگوار می‌گردد. مردم در جان و مال او طمع میکنند و ظلمه دست تسلّط بر او می‌گشایند و صاحب آن مضطرب و بی‌ثبات و کسل و راحت دوست [راحت طلب] می‌شود. به این جهت از جمیع سعادات بازمی‌ماند و انواع فضایح و رسوائی را متحمل میشود و فحش و دشنام را بر خود می‌پسندد و نام نیک را بر باد می‌دهد.

و از این جهت سید رسل - صلی الله علیه و آله - فرمودند که:

«سزاوار نیست که مؤمن بخیل یا جبان باشد». (کنز العمال، ج 3، ص 453، ح 7415)

و فرمودند که:

«بار پروردگارا! پناه می‌گیرم به تو از بخل و پناه می‌گیرم به تو از جبن». (کنز العمال، ج 2، ص 200، ح 3748. و ص 690، ح 5095)

و کیفیت معالجه‌ی آن، در بیان صفت خوف، که از لوازم صفت جبن ناشی از آن است، بیان می‌شود.

و ضد این دو جنس، صفت شجاعت است که عبارت است از اطاعت قوه‌ی غضبیّه از برای قوّه‌ی عاقله. یعنی نترسد از آن‌چه نباید ترسید و حذر کند از آن‌چه باید از آن احتراز کند. این صفت، اشرف صفات کمالیه و افضل ملکات نفسانیه است. کسی که این صفت را نداشته باشد، حقیقتاً از جمله‌ی زنان است و از مردی بی نشان.

از این جهت که خدای تعالی در وصف نیکان اصحاب پیغمبر - صلی الله علیه و آله – می‌فرماید:

«اشدآء علی الکفار» (فتح/29) یعنی: «سخت و شدیدند بر کفار».

به این سبب امیر مؤمنان - علیه السلام - در وصف مؤمن فرمودند که: «دل مؤمن ازسنگ محکم‌تر است»  (کافی، ج 2، ص 227، ح 1) و از حضرت امام جعفر صادق - علیه السلام - مروی است که: «مؤمن از کوه محکم تر است، زیرا که سنگ از کوه می‌ریزد و از دین مؤمن هیچ فرو نمی‌ریزد». (کافی، ج 2، ص 241، ح 37)

و اما انواع صفات رذیله متعلقه به قوه غضبیه بسیار است.

منبع: «معراج‌السعادة»‌ی ملا‌احمد‌نراقی

تاريخ: ۱۳۹۳/۸/۲۵
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
نقد مسیحیت
کوثر هدایت 98
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
نقد عرفان های نوظهور
پاسخگویی به شبهات مذهبی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal