حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۳۱ ارديبهشت     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 آیا روش ائمه اطهار علیهم‌السلام با هم متفاوت بوده است؟
يكی از موضوعاتی كه خوب است در اطراف آن بحث و تحقيق شود، مقايسه‌ی‏ روش سيدالشهداء(ع) با ساير ائمه اطهار علیهم‌السلام است. در نظر بسياری از مردم اين‌طور است كه روش امام حسين(ع) با ساير ائمه اطهار علیهم‌السلام متفاوت است.

مقايسه روش امام حسين(ع) با ساير ائمه علیهم‌السلام


يكی از موضوعاتی كه خوب است در اطراف آن بحث و تحقيق شود، مقايسه‌ی‏ روش سيدالشهداء با ساير ائمه اطهار علیهم‌السلام است. در نظر بسياری از مردم اين‌طور است كه روش امام حسين(ع) با ساير ائمه اطهار علیهم‌السلام، مثل روش امام‌حسن(ع) و امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) و امام صادق(ع) و ساير ائمه اطهار و حتی روش اميرالمؤمنين‏(ع) متفاوت و مختلف است و مثل اين است كه مكتب امام حسين(ع) مخصوص به خود اوست و هيچ‌يك از ائمه تابع اين مكتب و اين روش نبوده‌اند و از روش و مكتب ديگری پيروی می‏‌نموده‌اند و اين خود به خود عقده‌ی كور و اشكالی در دل‌ها توليد می‌كند، و به علاوه ما بايد بدانيم كه در عمل چه نوع‏ رفتار كنيم، بايد تابع آن مكتب باشيم يا تابع اين مكتب. همه ائمه دين تقيه می‌كرده‌اند، حالا چطور شد كه امام حسين‏(ع) در اين ميان تقيه نكرد و قيام نمود؟ اگر تقيه حق است، چرا امام‏ حسين(ع) تقيه نكرد و حال آن‌كه موجبات تقيه كاملاً برای امام حسين(ع) فراهم بود و اگر تقيه حق نيست، پس چرا ساير ائمه اطهار تقيه می‌كرده‌اند و به تقيه دستور می‌داده‌اند؟ اين‏ مطلب را يك توسعه بيشتر هم می‌توان داد كه از موضوع رعايت تقيه وسيع‌تر باشد و می‌شود گفت در بعضی امور ديگر هم در ابتدا بين سيرت و طريقه ائمه اطهار با يكديگر تعارض و تناقض ديده می‌شود. ممكن است مثلاً رسول اكرم(ص) يك طور عمل كرده باشد و اميرالمؤمنين(ع) طور ديگر و يا اين‌كه هر دو بزرگوار طوری عمل كرده باشند و امام باقر(ع) و امام صادق(ع) طوری ديگر. اين تعارض‌ها و تناقض‌های ظاهری زياد ديده می‌شود. به عنوان مثال بعضی را عرض خواهم كرد و چون همه به‏ عقيده ما معصومند و فعل همه آن‌ها مانند قولشان حجت است پس ما در عمل‏ چه كنيم؟ تابع كدام سيرت و كدام عمل باشيم؟ ما به دليل اينكه امامت‏ اهل بيت عصمت را پذيرفته‌ايم و سخنان آن‌ها و افعال آن‌ها را حجت می‌دانيم‏ و معتقديم رسول خدا(ص) ما را به آن‌ها ارجاع فرموده است، از لحاظ آثار و ماثر دينی از اهل سنت و جماعت غنی‌تر هستيم. بيش از آن‌ها حديث و خبر داريم، بيش از آن‌ها حكمت‌های اخلاقی و اجتماعی داريم، بيش از آن‌ها دعاهای پرارزش داريم. آن‌ها به اندازه ما سيرت ندارند و از اين جهت نيز ما از آن‌ها غنی‌تر هستيم. حال‏ می‌خواهم عرض كنم همين چيزی كه نقطه قوت شيعه شمرده شده، ممكن است با توجه به اشكال بالا نقطه ضعف شيعه‏ شمرده شود. گفته شود شيعه چون يك معصوم و يك پيشوا ندارد و چهارده‏ پيشوا دارد و چون از هر يك از اين پيشواها راه و رسم‌های مختلف نقل شده‏، در نتيجه يك نوع حيرت و يك نوع ضلالت و يك نوع سرگيجه برای شيعه پيدا می‌شود و يك نوع هرج و مرج برای مردم شيعه پديد می‌آيد. آن‌وقت اين خود يك وسيله خوبی هم برای مردمی كه دين را وسيله مقاصد خودشان قرار می‌دهند و فساد را با نيروی مقدسی می‌خواهند مجهز نمايند، می‌شود. هر كسی دلش می‌خواهد طوری عمل كند. از يك حديث و يك عمل يكی از ائمه در يك مورد بالخصوص شاهد و دليل می‌آورد. نتيجه‌ی اين‌ها تشتّت است و هرج و مرج و اصل ثابت اخلاقی و اجتماعی نداشتن و وای به حال ملتی كه اصول ثابت و واحدی نداشته باشد و هر‌كسی از خود طرز فكری داشته باشد. اين درست مصداق همان‏ مثل است كه می‌گويد اگر مريض طبيبش زياد شد، اميد بهبود در او نيست. 

مثلاً به عنوان مثال عرض می‌كنم: ما از يك طرف وقتی كه به سيرت رسول‏ اكرم(ص) مراجعه می‌كنيم می‌بينيم كه فقيرانه زندگی می‌كرده است، نان جو می‌خورده است، لباس وصله دار می‌پوشيده است، اميرالمؤمنين(ع) همين‌طور و قرآن هم می‌فرمايد: «لقد كان لكم فی رسول الله‏ اسوة حسنة لمن كان يرجوا الله و اليوم الاخر»، پس همه مردم موظفند از روش و سيره رسول اكرم(ص) پيروی كنند، همه فقيرانه زندگانی كنند، همه نان جو بخورند، لباس وصله‌دار بپوشند. ولی وقتی می‌رويم زندگانی‏ امام‌مجتبی(ع) را می‌بينيم و يا زندگانی امام صادق(ع) و امام رضا(ع) را می‌بينيم، می‌بينيم آن‌ها فقيرانه زندگانی نمی‌‌كرده‏‌اند، غذای خوب می‌خورده‏‌اند و جامه خوب می‌پوشيده‏‌اند و مَركب خوب سوار می‌شده‌‏اند. از طيّبات دنيا استفاده می‌كرده‌‏اند. اين امور است كه در ظاهر مخالف يكديگر شمرده می‌شود، و اين است امری‏ كه ممكن است يك نقطه‌ی ضعف در تشيع شمرده شود.

ولی نه، اين طور نيست. من از همين مثال استفاده می‌كنم كه اين‌طور نيست و نقطه‌ی قوت شيعه در همين است. مقدمه عرض می‌كنم. ما اگر يك پيشوای معصوم داشته باشيم كه بيست سال يا سی سال در ميان ما باشد و يا يك پيشوا داشته باشيم كه 250 سال در ميان ما باشد، البته اگر تنها 20 سال در ميان ما باشد آن‌قدرها تحولات و پيچ و خم‌ها و تغييرها و موضوع‌های مختلف پيش نمی‌آيد كه ما عمل آن‏ پيشوا و طرز مواجه شدن آن پيشوا را با صورت‌های مختلف و شكل‌های مختلف‏ موضوعات ببينيم و در نتيجه استاد بشويم و مهارت پيدا كنيم كه ما هم در اين دنيای متغير چگونه مواجه شويم و در اين زندگی متغير چگونه اصول كلی‏ دين را با موضوعات مختلف و متغير تطبيق كنيم. زيرا دين يك بيانی دارد و يك تطبيقی و عملی، عيناً مانند درس‌های نظری و درس‌های عملی. درس‌های‏ عملی طرز تطبيق نظريه‌ها است با موضوعات جزئی و مختلف. ولی اگر 250 سال يك پيشوای معصوم داشته باشيم كه با اقسام و انواع صورت‌های قضايا مواجه شود و طريق حل آن قضايا را به ما بنماياند ما بهتر به روح تعليمات‏ دين آشنا می‌شويم و از جمود و خشكی و به اصطلاح منطق «اخذ ما ليس بعلة» و يا «خلط ما بالعرض بما بالذات» نجات پيدا می‌كنيم. «خلط ما بالعرض بما بالذات» يعنی دو چيزی كه همراه يكديگرند. يكی از آن‌ها در امر سومی دخالت دارد و همراهی آن ديگری با آن امر سوم اصالت ندارد، بلكه‏ به اعتبار اين است كه به حسب اتفاق همراه اولی بوده است و ما اشتباه‏ كنيم و بپنداريم كه آن چيزی كه مستلزم امر سوم است، اوست.

در سيره پيشوايان دين شك نيست كه آن‌ها هم هركدام در زمانی بوده‌اند و زمان و محيط آن‌ها اقتضائاتی داشته است و هر فردی ناچار است كه از مقتضيات زمان خود پيروی كند، يعنی دين نسبت به مقتضيات‏ زمان، مردم را آزاد گذاشته است. حال در زمينه تعدّد پيشوای معصوم و يا طول عمر يك پيشوا انسان بهتر می‌تواند روح تعليمات‏ دينی را از آن‌چه كه مربوط به مقتضيات عصر و زمان است تشخيص دهد. روح‏ را بگيرد و امور مربوط به مقتضيات زمان را رها كند. در حديث معروفی كه هم در «كافی» و هم در «تحف العقول» است‏ آمده كه سفيان ثوری آمد به حضور امام صادق(ع) [و نسبت به اين‌كه امام لباس‏ لطيفی پوشيده بود اعتراض كرد كه پيغمبر(ص) چنين لباسی نمی‌پوشيد. حضرت‏ فرمود: تو خيال می‌كنی چون پيغمبر چنان بود مردم تا ابد بايد آن‌طور باشند؟! تو نمی‌دانی اين جزء دستور اسلام نيست؟! تو بايد عقل داشته‏ باشی، اين‌قدر عقل و قوه حساب داشته باشی، آن عصر و زمان و آن منطقه را در نظر بگيری. در آن زمان زندگانی متوسط همان بود كه پيغمبر(ص) داشت. دستور اسلام مواسات و مساوات است. بايد ديد اكثريت مردم در آن زمان چگونه زندگی داشته‌اند. دستور اسلام روش نرم و ملايم است كه در روح فقرا توليد عقده‏ ننمايد، آن كسی كه رفيق يا همسايه يا ناظر اعمال اوست ناراحت نشود. اگر در زمان پيغمبر(ص) اين وسعت‏ عيش و اين رخص می‌بود پيغمبر(ص) آن‌طور رفتار نمی‌كرد. مردم از اين جهت‏ آزادند كه اين‌طور لباس بپوشند يا آن‌طور، كهنه بپوشند يا نو، اين پارچه را انتخاب كنند يا آن پارچه را، اين طرز را يا آن طرز را. دين به اين چيزها اهميت نمی‌دهد. بعد فرمود: ولكن من را كه اين‌طور می‌بينی هميشه متوجه حقوقی كه به مال‏ من تعلق می‌گيرد، هستم... پس بين روشن من و روش پيغمبر(ص) اختلاف اصولی و معنوی نيست و لهذا در حديث است كه در زمان امام صادق(ع) خشكسالی پيدا شد، امام صادق(ع) به ناظر‌خرج خود فرمود: برو گندم‌های ذخيره ما را در بازار بفروش، از اين پس نان خود را به طور روزانه از بازار تهيه می‌كنيم(و نان بازار از گندم و جو با هم تهيه می‌شد). اسلام نمی‌گويد نان گندم بخور يا نان جو و يا گندم و جو را با هم مخلوط كن، می‌گويد روش‏ تو بايد در ميان مردم مقرون به انصاف و عدالت و احسان باشد. حال ما از اين اختلاف روش رسول اكرم(ص) و امام صادق(ع) بهتر به روح اسلام پی می‌بريم. يك مثال ديگر: به علی(ع) عرض كردند درباره‌ی اين حديث كه «غيروا الشيب و لا تشبهوا باليهود». علی(ع) خودش اين حديث را روايت‏ می‌كرد، ولی عمل نمی‌كرد، يعنی خودش رنگ نمی‌بست و خضاب نمی‌كرد. علی(ع) فرمود: اين دستور، مخصوص زمان پيغمبر(ص) است، اين تاكتيك جنگی بود كه دشمن نگويد اين‌ها يك عده پير و پاتال هستند. يك حيله جنگی بود كه‏ رسول اكرم(ص) به‌كار می‌برد، ولی امروز «فامرء و ما اختار ». حال اگر سيرت علی(ع) نبود و توضيح علی(ع) نبود ما می‌گفتيم پيغمبر(ص) فرمود ريش‌ها را خضاب كنيد، تا قيامت به ريش مردم چسبيده بوديم كه حتماً بايد ريش‌ها را رنگ ببنديد. پس اين خود يك طريق حل تناقض است. البته اين كار مطالعه كامل لازم دارد.

منبع: کتاب «سیری در سیره ائمه اطهار» شهید مطهری

تاريخ: ۱۳۹۳/۸/۲۸
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal