حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ يکشنبه ۵ خرداد     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 چگونه مال حرام در تربيت حضرت شهربانو موثر واقع نشده است؟
حضرت شهربانو مادر امام سجاد(ع) كه در دربار ساساني و تحت تكفل پدری ظالم پرورش يافته بود، چگونه شايسته‌ی همسری امام حسين شد؟ آیا خوردن مال حرام باعث رقم خوردن سرنوشتی حتمی برای انسان می‌گردد؟

پاسخ اجمالي: اگرچه مال حرام بصورت اجمالي در سرنوشت انسان مؤثر است، اما اين تأثير فی‌الجمله، باعث رقم خوردن سرنوشتي حتمي و غيرقابل‌تغيير براي انسان نمي‌گردد. آن‌چه موجب قساوت قلب و سياه‌دلي مي‌شود، خوردن اموال ديگران با روحيه‌ی ظلم و خيانت و فزون‌طلبي است، اما اگر كسي در خانواده‌اي رشد كند كه از ظلم آن‌ها متنفر باشد، نه تنها آثار سوء دامن‌گير او نمي‌شود، بلكه نزد خداوند داراي مقامات بيشتری خواهد بود. مانند حضور آسيه در دربار فرعون و رشد حضرت موسي(ع) در دربار فرعون.

ثانياً این‌که شهربانو مادر امام سجاد(ع) باشد، خود امری مشکوک و مورد تردید است.

پاسخ تفصيلي: براي روشن شدن زواياي مختلف بحث، ناچاريم چند مطلب را جداگانه مورد بررسي و ارزيابي قرار دهيم. از اين رو مطالب خود را به دو بخش تقسيم مي‌كنيم و در بخش نخست به تشريح كيفيت تأثير عواملي هم‌چون مال حرام در سرنوشت انسان و چگونگي رابطه‌ي ميان اين دو مقوله بصورت عام مي‌پردازيم و در بخش دوم، پرسش مطرح شده در خصوص مادر حضرت امام سجاد(ع) را مورد بررسي قرار مي‌دهيم.

بخش اول: چگونگي تأثير عواملي هم‌چون مال حرام در سرنوشت انسان و رابطه‌ي ميان اين دو:

در گام نخست بايد گفت كه در تأثير محيط بر شكل‌گيري شخصيت انسان و تحصيل صفات و ملكات فردي وي و حتي انتقال برخي از اين صفات به نسل بعد، بصورت وراثت، ترديدي وجود ندارد و امروزه اين واقعيت مورد تأييد دانشمندان علم ژنتيك و روان‌شناسي قرار گرفته است؛ جالب اين‌كه در سالياني بسيار دور كه دانش بشري در دوران طفوليت و نابالغي خود به سر مي‌برد و با كشف اين واقعيت قرن‌ها فاصله داشت، اين حقيقت در بيانات نوراني پيامبر گرامي اسلام(ص) و ائمه هدي(ع) به زيبايي و صراحت بيان شده بود. پيامبر(ص) در حديثي مي‌فرمايند: «انظر في اي شيء تضع و لذك فان العرق دساس؛ بنگر نطفه‌ي خود را در چه محلي مستقر مي‌كني، زيرا اخلاق اجداد و پدران به فرزندان به ارث مي‌رسد» (ابن ابي‌الحديد معتزلي، شرح نهج‌البلاغه، ج 12، ص 116، انتشارات كتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي، قم 1404) و در جايي ديگر امام صادق(ع) از تأثير مال حرام در شكل‌گيري شخصيت فرزندان پرده برداشته و مي‌فرمايند: «كسب الحرام يبين في الذريه؛ مال حرام تأثير خود را در فرزندان آشكار مي‌كند»(ثقه‌الاسلام كليني، الكافي، ج 5، ص 124، دارالكتب‌الاسلاميه، تهران، چاپ چهارم).

نتيجه آن‌كه تأثير چنين اموري در شكل‌گيري شخصيت نسل‌هاي بعد، اجمالاً مورد تأييد است، اما بايد ديد دامنه‌ي اين تأثير تا كجاست و آيا گريزگاهي براي برون‌رفت از آن وجود دارد؟ بايد گفت اين تأثيرات و روايات ناظر به آن، در مقام بيان اقتضاهاست و در بيان علت تامه و روابط تخلف‌ناپذير؛ مثلا فرزندي كه از پدري صالح بوجود آمده در برابر نوزادي كه از والديني ناصالح متولد شده است، اقتضاي گرايش به خير بيشتري دارد و بالعكس. آن در مورد نوزاد دوم، صادق است اما اين اقتضا، در هيچ يك به حد جبر نمي‌رسد (رجبي، محمود، انسان‌شناسي، ص 177، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1380، چاپ اول). زيرا اراده و اختيار انسان نقشي عظيم در رقم خوردن سرنوشت وي ايفا مي‌كند. از اين روست كه خداوند متعال در قرآن‌كريم مي‌فرمايند: «... تخرج الحي من الميت و تخرج الميت من الحي؛ [بگو اي پيامبر بارالها] زنده را از مرده بيرون مي‌آوري و مرده را از زنده خارج مي‌كني» (آل عمران، آيه 27). علامه طباطبايي در ذيل آيه‌ي فوق مي‌فرمايند: «منظور از بيرون كردن زنده از مرده و به عكس، بوجود آوردن مؤمن از صلب پدر كافر و بيرون آوردن كافر از صلب مؤمن است» (طباطبايي، محمد حسين، الميزان، ج 3، ص 136، انتشارات اسماعيليان، قم، چاپ چهارم). از اين روست كه مي‌بينيم اسامي برخي انسان‌هاي بزرگ و وارسته و باايمان زينت‌بخش صفحات تاريخ شده كه از نعمت داشتن والدين صالح برخوردار نبوده‌اند و در عين حال پيامبر اولوالعزمي چون نوح(ع) بر داشتن فرزندي غيرمؤمن تأسف مي‌خورد.

نتيجه آن‌كه انسانی كه مدتي در محيط نامناسب و تحت تربيت افراد ناصالح رشد كرده و خود نيز به تبع محيط و فضاي ناسالم آن از مال حرام استفاده كرده است، وي نيز مي‌تواند با توبه و اراده‌اي راسخ، خويشتن و نسل پس از خود را از آثار سوء مرحله‌ي گذشته برحذر دارد و از موهبت عظيم اختيار در راستاي ساختن سرنوشتي دل‌انگيز استفاده كند.

بخش دوم: مادر امام سجاد(ع):

در مورد مادر مكرم حضرت امام سجاد(ع) بايد گفت كه با توجه به مطالب گذشته، ايشان توانسته‌اند با اراده‌اي فولادين در محيط فاسد دربار ساساني، از آثار سوء آن بر حذر باشند (چنان‌كه در تاريخ شواهدي براي آن ذكر شده است كه ازجمله مي‌توان به آسيه همسر فرعون اشاره كرد) و چه‌بسا همين امر نيز باعث شده كه ايشان شايستگي و افتخار همسر شدن حضرت سيدالشهداء(ع) را پيدا كنند.

برخي از دانشمندان اسلامي با ارائه‌ی پاسخي نزديك به اين مطلب فرموده‌اند: «مشيت پروردگار بر اين بود كه اين بانو در ميان مردمي مشرك پرورده شود و از عيب كفر و بي‌ديني بر كنار ماند، چنان‌كه مشيت الهي، محمد(ص) را از شرك و كفر بر كنار داشت» (مقرم، سيد عبدالرزاق، كتاب‌الامام زين‌العابدين، ص 10، مطبعه الغري، نجف 1374 هق). در عين حال از همه‌ي اين موارد كه بگذريم بايد دانست كه موضوع مادر بودن شهربانو دختر يزدگرد براي امام سجاد(ع)، علي‌رغم شهرت فراوان آن، از نظر تاريخي در هاله‌اي از شك و ترديد قرار داد و همه‌ي نصوص تاريخي آن به نحوي مخدوش است. به گونه‌اي كه دانشمند معاصر جناب آقاي دكتر سيد جعفر شهيدي، در پژوهشي مفصل و با تتبع فراوان، و بررسي همه‌ي نصوص تاريخي موجود در اين‌باره، مطلب مذكور را مردود دانسته و مادر بودن شهربانو براي امام سجاد(ع) را نمي‌پذيرند.

براي مطالعه بيشتر ر.ك: شهيدي، سيد جعفر، زندگاني علي‌بن‌الحسين، ص 7 تا 37، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ دوم 1366.
اداره پاسخگویی به سؤالات دینی، سامانه پاسخگویی ایپرسش  www.eporsesh.com

 
تاريخ: ۱۳۹۳/۹/۳
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal