حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۳۱ ارديبهشت     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 صلوات بَتْراء، یعنی چه؟
زید بن خارجه می‌گوید: «از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سؤال کردم که چگونه در پیشگاه خدا طلب حاجت کنم؟» رسول خدا صلی الله علیه و آله پاسخ داد: «بر من صلوات بفرستید و در دعا کوشا باشید.» و افزود: «این چنین بگویید؛ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» (سنن نسائی، ج 3، ص 49؛ السنن الکبری، ج 1، ص 383)

صلوات کامل، همان است که در تشهد نماز به آن میپردازیم و همه‌ی مسلمانان به آن اهتمام می‌ورزند.

استاد بزرگوارم علّامه ملایری، صاحب کتاب پر ارج «جامع احادیث الشیعه» ضمن نقل خاطرات سفر حج خود به نگارنده گفت: روزی امام جماعت کنار کعبه را دیدار کردم. مردی باوقار و خوش‌برخورد بود. خود را معرفی کردم. خیلی مرا مورد لطف و احترام خود قرار داد. در ضمن حرف‌ها، به او گفتم: «چرا شما گاهی از نثار صلوات بر آل رسول صلی الله علیه و آله خودداری می‌کنید؟» پاسخ داد: «صلوات بر محمد و آل او در تشهد نماز، بر همگان واجب است، ولی در غیر این مورد ذکر آل واجب نیست، بلکه مستحب است. لذا گاهی عملاً رعایت نمی‌شود.» گفتم: «پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در پاسخ این سؤال که چگونه صلوات بفرستیم فرمود: قُولُوا: اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» و افزودم: «در دستورالعمل پیامبر صلی الله علیه و آله در این‌باره، «آلِ مُحَمَّد» مورد توجه است و استثنایی در کار نیست تا در غیر نماز بدون ذکر آل محمد اشکال نداشته باشد. هم‌چنین آن حضرت از صلوات «بَتْراء» نهی به عمل آورده است. «بَترا» عبارت است از صلوات بدون ذکر آل محمد. (جواهرالکلام،ج 10،ص 255 و 256)

او با تعجب به من نگریست و گفت: «در کجا؟» گفتم: «در صحیح بخاری آن‌جا که آیه إِنَّ اللّه وَ مَلاَئِکتَهُ یصَلُّونَ عَلَی النَّبِی یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیما (احزاب، آیه 56) را تبیین می‌کند.»

گفت: «امشب به آن کتاب مراجعه می‌کنم. اگر چنین باشد، من از این به بعد آن را رعایت می‌کنم.» گفتم: «من ظهر فردا همین‌جا منتظر شما هستم.» روز بعد او کمی دیر آمد. بدون مقدمه نگاهی به من کرد و در حالی که با دست خود به من اشاره می‌کرد، گفت: «اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» و رفت. معلوم شد که حدیث مذکور را در کتاب نامبرده یافته است.

در جواهر الکلام، ج 10، ص 262 می‌خوانیم: آن‌چه به عنوان واجب، در تشهد نماز به چشم می‌خورد، عبارت است از «اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» و اجماع اهل نظر بر آن منعقد می‌باشد و بقیه مستحب خواهد بود و کسی که به ذکر آل محمد، در صلوات نپردازد، نماز او باطل است.

شافعی، امام فرقه‌ی شافعیه در باب وجوب صلوات بر اهل‌بیت علیهم‌السلام و اهمیّت آن این چنین سرود:

یا أَهْلَ بَیتِ رَسُولِ اللّه حُبُّکمْ فَرْضٌ مِنَ اللّه فی الْقُرْآنِ اَنْزَلَهُ

کفاکمُ من عظیمِ الفضل اَنَّکمُ مَنْ لم یصَلِّ علیکمْ لا صَلاةَ لَهُ (ینابیع المودة، ج 3، ص 103)

یعنی ای اهل‌بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله، دوستی و محبت به شما از واجباتی است که در قرآن به چشم می‌خورد و عظمت و گران‌سنگی شما همین بس، که اگر کسی به شما درود نفرستد، نماز او باطل است.

در حدیث آمده است: زید بن خارجه می‌گوید: «از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سؤال کردم که چگونه در پیشگاه خدا طلب حاجت کنم؟» رسول خدا صلی الله علیه و آله پاسخ داد: «بر من صلوات بفرستید و در دعا کوشا باشید.» و افزود: «این چنین بگویید؛ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» (سنن نسائی، ج 3، ص 49؛ السنن الکبری، ج 1، ص 383) در این دستورالعمل، چگونگی صلوات کامل را پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله خاطر نشان کردند.

آن‌چه مورد عنایت پروردگار حکیم می‌باشد، صلوات کامل است نه صلوات ناقص. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «کسی که بر من صلوات بفرستد ولی بر آل من صلوات نفرستد، بوی بهشت را استشمام نمی‌کند.» (أمالی صدوق، ص 267، ح 291؛ وسائل الشیعه، ج 7، ص 203، ح 9117)، زیرا صلوات ناقص مورد نهی و نکوهش پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می‌باشد. چنان‌که آن حضرت فرمود: «صلوات ناقص برای من منظور ندارید و «صلوات بَتْراء» را کنار بگذارید.» (صحیح بخاری، ج 6، ص 27؛ الصواعق المحرقه، ص 87)

امام باقر علیه‌السلام به مردی که دست به خانه‌ی خدا نهاده و صلوات ناقص ادا می‌کرد و می‌گفت: «اللهمّ صلّ علی محمّد» نگریست و فرمود: «ای مرد، صلوات را ناقص ادا نکن و در حق ما ستم روا مدار. بگو: الّلهمّ صلّ علی محمّد و آل محمد.» (وسائل الشیعه، ج 7، ص 202، حدیث 9112)

صلوات بَتْراء، یعنی صلواتِ بدون ذکر آل محمد صلی الله علیه و آله، در کلام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مورد نهی و نکوهش قرار گرفته است. لکن این مسأله (عدم ذکر آل) در صلوات، گاهی جنبه‌ی سیاسی داشته است. از جمله در تاریخ یعقوبی آمده است :

«کان ابن الزبیر (و هو عبداللّه) کثیر البغض لعلی بن أبی طالب، تحامل علیهم تحاملاً شدیداً و أظهر لهم العداوة والبغضاء حتّی بلغ منه أنّ ترک الصلاة علی محمّد فی خطبته، فقیل له: لم ترکت الصلاة علی النبی؟ فقال: إنّ له أهل سوء یشرئبوّن لذکره و یرفعون رؤوسهم إذا سمعوا به.»

عبداللّه بن زبیر، چهل روز در خطبه‌ی نماز جمعه، صلوات را ترک کرده بود. هنگامی که راز آن را از او جویا شدند، گفت: «ناچارم هنگام صلوات بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آل او هم درود بفرستم. بر این اساس صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله را ترک کردم.» (تتمة المنتهی، ص 77؛ أمالی مفید، ص 347، ح 2؛ تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 261)

مخالفان اهل‌بیت کینه‌ی خود را در برابر خط امامت در حذف کلمه‌ی «آل محمد» صلی الله علیه و آله هنگام صلوات ابراز می‌کردند و در این رابطه نامه‌هایی که از اهالی این خط بر جای مانده است، گویای همین مسأله می‌باشد. ابن ابی الحدید، اندیشمند معروف اهل‌سنت، در کتاب خود (شرح نهج البلاغه) نامه‌های مختلفی از این دو جناح، پیروان خط سقیفه و پیروان خط امامت را متذکّر گشته است. در نامه‌های خط سقیفه، هنگام صلوات بر حضرت رسول صلی الله علیه و آله کلمه «آل» به چشم نمی‌خورد (شرح نهج البلاغه، ج 5، ص 13 و 95، چاپ اسماعیلیان، تهران) ولی در نامه‌های گروه دوم، صلوات بر آل محمد، دیده می‌شود.

زمخشری در ذیل آیه‌ی «هُوَ الَّذِی یصَلِّی عَلَیکمْ وَ مَلاَئِکتُهُ» (احزاب، آیه 43) می‌نویسد: طبق مفاد این آیه، صلوات بر همه‌ی مسلمین رواست. به نظر ایشان صلوات بر مردم عادی جایز است تا چه رسد بر آل محمد. [و ما معنی صلاتهم؟ قلت: هی قولهم: اللّهم صلّ علی المؤمنین] (تفسیر کشاف، ج 3، ص 546)

ملاحظه کردید که حذف کلمه «آل محمّد» در صلوات، جنبه‌ی سیاسی دارد و گرنه همان‌گونه که هر دو گروه در تشهد نماز ناچارند تا صلوات را به طور کامل ادا کنند، باید در غیر نماز نیز صلوات را کامل «اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» (الصواعق المحرقه، ص 146؛ جلاء الافهام، ص 346؛ صحیح بخاری؛ ج 6، ص 151؛ سنن نسائی، ج 3، ص 49) بر زبان داشته باشند. حتی افرادی چون ابن تیمیه (که در زمان ما وهّابیان جلوه‌ی مکتب فکری او هستند) تحقیقی پیرامون حقوق اهل‌بیت علیهم‌السلام داشته که در نتیجه‌ی آن، ذکر «آل» را در صلوات لازم می‌داند، گرچه وهّابیان، به آن عمل نمی‌کنند. (کتابی تحت عنوان حقوق آل‌البیت علیهم‌السلام از او به یادگار مانده است.)

منبع: کتاب «چهل حدیث در باب اعجاز صلوات بر محمّدو آل محمد»، سید محمد شفیعی مازندرانی، انتشارات زائر

 
تاريخ: ۱۳۹۳/۱۰/۱۸
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
کارگاه مطالعات سینمایی
دوره مسیحیت
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal