حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ پنج شنبه ۸ اسفند     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 اخلاق پیامبر در قرآن و روایات
آرى، فضل بیكران خداوند را بنگر كه چگونه عطا كرد و سپس ستود. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به انسان‌‌ها آموخت كه خداوند ارزش‌‌هاى اخلاقى را دوست دارد و انحرافات اخلاقى را دشمن دارد و فرمود: «بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق»؛ من براى آن به رسالت مبعوث شدم كه ارزش‌‌هاى اخلاقى انسان‌‌ها را تكمیل كنم.

از جمله موضوعاتى كه قرآن مجيد آن را به عظمت ياد نموده، خوش اخلاقى پيغمبر اسلام صلی الله علیه و آله می‌‌باشد. چنان‌كه در آیه 4 سوره قلم راجع به اخلاق آن حضرت می‌‌فرماید: «وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ و حتماً تو داراى یك خلق بزرگى می‌‌باشى. (تفسیر آسان، ج‏ 3، ص 52)

اخلاق پیامبر مطابق و هماهنگ با قرآن بود. خداوند او را به مثل این سخنان تربیت كرد كه
1) «خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ»؛ با آن‌‌ها مدارا كن و به نیكى‌‏ها دعوت نما و از جاهلان روى بگردان. (سوره اعراف، آیه 199)

2) «إِنَّ اللَّهَ یأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ وَإِیتاءِ ذِی‌الْقُرْبى‏ وَینْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْی»؛ خداوند فرمان به عدل و احسان و بخشش به نزدیكان مى‌‏دهد، و از زشتی‌‌ها و منكرات‏ و ظلم و ستم نهى مى‏‌كند. (سوره نحل، آیه 90)

3) «وَاصْبِرْ عَلى‏ ما أَصابَكَ»؛ در برابر مصائبى كه به تو مى‏‌رسد شكیبا باش. (سوره لقمان، آیه 17)

4) «فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ»؛ از آن‌‌ها درگذر و صرف‌‌نظر كن. (سوره مائده، آیه 13)

5) «ادْفَعْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ»؛ بدى را با نیكى دفع كن. (سوره فصلت، آیه 34)

و آیات دیگر، سپس خداوند سیماى ظاهر و نهان آن‌ حضرت را كامل نمود، و او را چنین ستود: «وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ و تو قطعاً اخلاق عظیم و برجسته‏‌اى دارى». (سوره قلم، آیه 4)

آرى، فضل بیكران خداوند را بنگر كه چگونه عطا كرد و سپس ستود. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به انسان‌‌ها آموخت كه خداوند ارزش‌‌هاى اخلاقى را دوست دارد و انحرافات و لغزش‌‌هاى اخلاقى را دشمن دارد و فرمود: «بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق»؛ من براى آن به رسالت مبعوث شدم كه ارزش‌‌هاى اخلاقى انسان‌‌ها را تكمیل كنم. سپس همه انسان‌‌ها را با تأكید و ترغیب فراوان به رعایت ارزش‌‌هاى اخلاقى فراخواند. (سیرت پیامبر اعظم و مهربان، ص 142)

سعید بن هشام مى‏‌گوید: به عایشه گفتم: اى ام‌‌المؤمنین، لطفاً درباره اخلاق پیامبر برایم صحبت بدار. گفت: مگر قرآن نخوانده‌‏اى؟ گفتم: چرا. گفت: اخلاق پیامبر همانست، یعنى تمام اخلاق پسندیده قرآنى را عمل می‌‌فرمود. این حدیث را مسلم در صحیح خود آورده است.

یزید بن بابنوس مى‌‏گوید: ‌به عایشه گفتیم: اخلاق رسول خدا چگونه بود؟ گفت: اخلاق پیامبر همان اخلاق قرآن بود. سپس ده آیه اول سوره مؤمنون را خواند و گفت: اخلاق پیامبر صلی الله علیه و آله این چنین بود.

ابودرداء هم مى‏‌گوید: از عایشه درباره اخلاق پیامبر صلی الله علیه و آله پرسیدم. گفت: اخلاق او همان اخلاق قرآن بود. از آن‌چه قرآن را خشنود سازد راضى بود و از آن‌چه قرآن را خشمگین سازد خشمگین مى‌‏شد.

عطیه عوفى در تفسیر آیه «وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِیمٍ» مى‌‏گوید: منظور ادب قرآنى است، یعنى پیامبر صلی الله علیه و آله مؤدب به آداب قرآن است.

از انس روایت است كه گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله خوش‌خلق‏‌ترین مردم بود. من برادر كوچكى داشتم كه تازه او را از شیر گرفته بودند و او را مواظبت می‌‌كردم. كنیه‌‏اش ابوعمیر بود. پیامبر چون او را مى‌‏دیدند، مى‌‏گفتند از شیر گرفتن چه بر سرت آورده است؟ و با او بازى می‌‌فرمود. این روایت را هم مسلم در صحیح خود آورده است.

از ثابت، از انس روایت است كه مى‌‏گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله زیباتر و بخشنده‏‌تر و شجاع‏‌تر مردم بود. مسلم و بخارى هر دو نفر این حدیث را نقل كرده‌‏اند. على بن احمد بن عبدان از انس روایت مى‏‌كند كه مى‌‏گفت پیامبر صلی الله علیه و آله هرگز دشنام نمی‌داد، ناسزا نمى‏‌گفت و لعن و نفرین نمى‏‌فرمود. به هنگام بازخواست، حداكثر به طور شوخى مى‌‏گفت: فلانى را چه می‌‌شود؟ چرا كوتاهى مى‏‌كند؟ این حدیث را هم بخارى در صحیح خود آورده است.

عبدالله بن عمر هم مى‌‏گفت: پیامبر هرگز ناسزا نمى‌‏گفت و دشنام نمی‌‌داد. همواره مى‌‏گفت گزیده‏‌ترین شما آن‌‌هایى هستند كه خوش‌خلق‏‌ترند.

ابوعبدالله جدلى مى‏‌گوید: از عایشه درباره اخلاق پیامبر صلی الله علیه و آله پرسیدم. گفت: هرگز دشنام و ناسزا نمى‌‏گفت. در كوچه و بازار بلند صحبت نمی‌‌كرد، بدى ‏را با بدى پاداش نمى‏‌داد بلكه همواره عفو و گذشت مى‏‌فرمود. (ترجمه دلائل النّبوة، ج ‏1، ص 153)

یزید بن هارون و اسحاق بن یوسف ازرق هر دو از زكریاء، از ابواسحاق، از ابوعبدالله جدلى نقل مى‌‏كند كه مى‌‏گفته است از عایشه پرسیدم: اخلاق پیامبر صلی الله علیه و آله در خانه چگونه بود؟ گفت: از همه مردم نیك‌خلق‌‏تر بود. نه دشنام مى‌‏داد و نه یاوه‌‏گو بود و نه در كوچه و بازار اهل هیاهو. بدى را با بدى پاداش نمى‏‌داد، بلكه عفو مى‏‌فرمود و گذشت مى‏‌كرد. (ترجمه طبقات كبرى، ج ‏1، ص 353)

امام على علیه‌السلام در بیان احوال و اخلاق پیامبر خدا می‌‌فرماید: «...هیچ‌گاه دو كار براى او (پیامبر صلى الله علیه و آله) پیش نیامد، مگر این‌كه دشوارترینِ آن دو را برگزید. (حكمت‌‌نامه پیامبر اعظم صلى الله علیه و آله و سلم (فارسى)، ج ‏3، ص 549)

الطبقات الكبرى به نقل از عایشه، در پاسخ این سؤال كه: اخلاق پیامبر صلى الله علیه و آله در محیط خانه چگونه بود؟ فرمود: خوش‌‏خوترینِ مردمان بود. نه دشنام مى‌‏داد و نه بدزبانى مى‌‏كرد و نه در كوچه و بازار، هیاهو به راه مى‏‌انداخت و نه بدى را به بدى جبران مى‌‏كرد؛ بلكه مى‏‌بخشید و گذشت مى‏‌كرد. (حكمت‌‌نامه پیامبر اعظم صلى الله علیه و آله و سلم (فارسى)، ج ‏3، ص 551)

اشعار زیبا در وصف اخلاق پیامبر صلی الله علیه و آله

فاق النّبیین فى خلق و فى خلق     ولم یدا نوه فى علم ولاكرم‏

و كلّهم من رسول اللّه ملتمس        غرفا من البحر او رشفا من الدیم‏

فهو الّذى تمّ معناه و صورته             ثمّ اصطفاه حبیبا بارئ النّسم

منزّه عن شریك فى محاسنه          فجوهر الحسن فیه غیر منقسم‏

پیامبر در سیماى ظاهر و اوصاف اخلاقى بر همه پیامبران برترى یافت و هیچ كس از آن‌‌ها در علم و كمال، به پایه او نمى‌‏رسند و همه آن‌‌ها در پیشگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله تقاضاى اندكى از دریا و قطره‌‏اى از باران كمال را دارند. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله همان انسان كاملى است كه در ظاهر و باطن در حد اعلاى كمال قرار دارد و خداوند خالق انسان‌‌ها او را به عنوان حبیب خود برگزیده است و به راستى آن حضرت در شئون نیك اخلاقى، همتائى ندارد و جوهر حسن و زیبائى او، منحصر به او است. (سیرت پیامبر اعظم و مهربان، ص 140)

رسول خدا صلى الله علیه و آله مى‌‏فرمود: «من به اخلاق نیك و پسندیده برانگیخته شده‌‏ام.»

امام صادق علیه‌السلام فرمود: «خداوند رسول خویش را به اخلاق نیك و پسندیده مخصوص گردانید، شما هم خود را بیازمایید، اگر آن اخلاق نیك در شما بود خداى را سپاس گفته و از او بخواهید تا آن را در شما بیفزاید.» سپس امام علیه‌السلام آن‌‌ها را بدین ترتیب ده خصلت شمرد: «یقین، قناعت، صبر، شكر، بردبارى، خوش‏‌خلقى، سخاوت، غیرت، شجاعت و جوانمردى. (آداب، سنن و روش رفتارى پیامبر گرامى اسلام، ص 23)

 

 
تاريخ: ۱۳۹۳/۱۱/۵
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
نقد مسیحیت
کوثر هدایت 98
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
نقد عرفان های نوظهور
پاسخگویی به شبهات مذهبی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal