حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ پنج شنبه ۸ اسفند     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 زیارت از منظر اسلام
آن‌چه از سیره معصومین علیهم‌السلام به ما رسیده است، تأکید فراوان بر حضور در کنار قبر رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین بوده است؛ چرا که زیارت آنان در زمان حیاتشان و بعد از آن فرقی نداشته و آنان بر احوال پیروان خویش آگاهند. آنان خود پاکند و دوستداران خود را به سوی پاکی‌ها و معنویات می‌کشانند.

زیارت، در دین مبین اسلام از جمله عبادتها و سنتهای نبوی به شمار رفته و در سیره و گفتار بزرگان و علماء بر آن تأکید شده است.

در برنامه روزانه معمار بزرگ انقلاب اسلامی می‌خوانیم: «در تمام مدت اقامت ایشان در نجف اشرف جز در موارد استثنایی برنامه زیارت هر شب ایشان هرگز ترک نشد. (سیمای فرزانگان، ج 3، ص 179) مفسر بزرگ قرآن، علّامه طباطبایی، در ماه رمضان روزه خویش را با بوسه بر ضریح مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها افطار کرده و سپس به خانه می‌رفت (یتیمان سرافراز، ص 152) و فیلسوف بزرگ، ملاصدرا، در حاشیه کتاب «اسفار» می‌نویسد: «این قسمت کتاب را در هنگام اقامتم در کهک قم نوشتم و روز جمعه برای زیارت قبر دختر موسی بن جعفر علیه‌السلام به قم آمدم و از او مدد و کمک خواستم، سپس این مطلب (بحث اتحاد عاقل به معقول) به یاری خدا برایم کشف شد. (همان، ص 23)

در این نوشتار، سعی داریم اقسام، آثار و آداب زیارت را به صورت مختصر مورد بررسی قرار دهیم.

1) زیارت خانه خدا

قرآن کریم کعبه را عامل قیام مردم (مائده، آیه 97) و نخستین خانه مبارک برای خلق و مشعل هدایت برای جهانیان خوانده (آل عمران، آیه 96) و امیرالمؤمنین علیه‌السلام آن را رمز اقتدار دین و عَلَم اسلام دانسته است. اهمیت زیارت بیت الله الحرام تا بدان‌جا است که حضرت علی علیه‌السلام در وصیتی به امام حسن علیه‌السلام می‌فرمایند: «اللَّهَ! اللَّهَ! فِی بَیْتِ رَبِّکُمْ فَلَا یَخْلُو مِنْکُمْ مَا بَقِیتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِکَ لَمْ تُنَاظَرُوا وَ أَدْنَی مَا یَرْجِعُ بِهِ مَنْ أَمَّهُ أَنْ یُغْفَرَ لَهُ مَا سَلَف»؛ خدا را! خدا را! درباره خانه پروردگارتان [رعایت کنید]؛ مبادا تا هستید آن را خالی بگذارید؛ زیرا اگر [زیارت] خانه خدا ترک شود، شما را [در عذاب] مهلت ندهند و کم‌ترین بهره کسی که قصد [زیارت] خانه خدا را نماید این است که گناهان گذشته او آمرزیده شود. (تحف العقول عن آل الرسول، ص 198)

امام صادق علیه‌السلام نیز فرمود: «لَوْ أَنَّ النَّاسَ تَرَکُوا الْحَجَّ لَکَانَ عَلَی الْوَالِی أَنْ یُجْبِرَهُمْ عَلَی ذَلِکَ وَ عَلَی الْمُقَامِ عِنْدَهُ»؛ اگر مردمان حج را فروگذارند، بر والی است که آنان را به این کار و مدتی ماندن در کنار خانه خدا مجبور کند. (کافی، ج 4، ص 272)

2) زیارت خدا در مسجد

آن‌چه از دستورات حضرات معصومین به ما رسیده، تأکید و تشویق فوق‌العاده‌ای است که نسبت به رفت و آمد و انس با مساجد می‌باشد. خداوند متعال انسانِ مسجدی را زائر خود خوانده و بر بزرگداشت او تصریح نموده است؛ چنان‌که رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَلَا إِنَّ بُیُوتِی فِی الْأَرْضِ الْمَسَاجِدُ تُضِیءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ کَمَا تُضِیءُ النُّجُومُ لِأَهْلِ الْأَرْضِ، أَلَا طُوبَی لِمَنْ کَانَتِ الْمَسَاجِدُ بُیُوتَهُ، أَلَا طُوبَی لِعَبْدٍ تَوَضَّأَ فِی بَیْتِهِ ثُمَّ زَارَنِی فِی بَیْتِی، أَلَا إِنَّ عَلَی الْمَزُورِ کَرَامَةَ الزَّائِر،ِ أَلَا بَشِّرِ الْمَشَّائینَ فِی الظُّلُمَاتِ إِلَی الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ السَّاطِعِ یَوْمَ الْقِیَامَة»؛ خداوند متعال می‌فرماید: مساجد خانه‌های من در روی زمین هستند که برای اهل آسمان می‌درخشند، همانند درخشش ستارگان برای ساکنان زمین. خوشا به حال آن کسی که مساجد خانه‌های او باشند، خوشا بر آن بنده‌ای که در خانه خود وضو گرفته سپس مرا در خانه خودم (مسجد) زیارت کند که گرامی داشتن زائر بر زیارت‌شونده لازم و واجب است. آنان که در تاریکی شب به طرف مساجد قدم برمی‌دارند، به [داشتن] نور درخشان در روز قیامت بشارت بده. (وسایل الشیعه، ج 4، ص 272)

3) زیارت معصومین علیهم‌السلام

آن‌چه از روایات و سیره معصومین علیهم‌السلام به ما رسیده است، تأکید فراوان بر حضور در کنار قبر رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم‌السلام بوده است؛ چرا که زیارت آنان در زمان حیاتشان و بعد از آن فرقی نداشته و آنان بر احوال پیروان خویش آگاهند. (وسائل الشیعه، ج14، ص 332) به یقین معنویت و جذبه‌های روحانی در زیارت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و امامان بزرگوار، پرده از حجاب‌ها و ظلمات بی‌شمار ما برمی‌دارد و موجب زدوده شدن آلودگی‌ها و تیرگی‌های درون می‌شود؛ چرا که آنان خود پاک و طاهرند و دوستداران و زائران خود را به سوی پاکی‌ها و معنویات می‌کشانند. چنان‌که قرآن کریم می‌فرماید: «إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرا»؛ همانا خداوند می‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد. (احزاب، آیه 33)

برخلاف سخن فرقه وهابیت که حضور در قبرستان و زیارت قبور پیشوایان دین را بدعت شمرده و جایز نمی‌دانند، روایات متعددی حتّی در کتب اهل تسنّن از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده است که هر کس به زیارت قبر من بیاید، مثل کسی است که مرا در زمان حیاتم زیارت کرده است (سنن الدار قطنی، ج 2، ص 278) و نیز می‌فرماید: «هر کس به زیارت قبر من آید، شفاعتم بر او واجب می‌شود.» (همان)

محمد غزالی که یکی از شخصیت‌های معروف اهل سنت است، در ضمن بیان وظایف زائرین مدینه منوره می‌گوید: «وَاعْلَمْ أَنَّهُ عَالِمٌ بِحُضُورِکَ وَ قِیَامِکَ وَ زِیَارَتِکَ وَ أَنَّهُ یَبْلُغُهُ سَلاَمُکَ وَ صَلاَتُکَ»؛ بدان که او (رسول خدا صلی الله علیه و آله) آگاه به حضور و قیام و زیارت تو است و (بدان) که سلام و نماز تو به او می‌رسد. او در جایی دیگر می‌گوید: «مستحب است که زائرین، پس از زیارت قبر رسول خدا صلی الله علیه و آله در بقیع حضور به هم رسانند و قبور پیشوایان دینی و صحابه را که در آن‌جا مدفون هستند، زیارت کنند.» (احیاء علوم الدین، ج 1، ص 271)

برخلاف سخن فرقه وهابیت که حضور در قبرستان و زیارت قبور پیشوایان دین را بدعت شمرده و جایز نمی‌دانند، روایات متعددی حتّی در کتب اهل تسنّن از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده است که هر کس به زیارت قبر من بیاید، مثل کسی است که مرا در زمان حیاتم زیارت کرده است. اگر کسی به مکه رفته، ولی به زیارت قبر پیامبر صلی الله علیه و آله نرود، در حق آن حضرت جفا کرده است. (علل الشرائع، ج 2، ص 460)

این سیره مستمره ائمه هدی علیهم‌السلام و مسلمین بوده و هست که در کنار زیارت خانه خدا، قُبَّةُ الْخَضْرَاء، قبر نورانی رسول خدا صلی الله علیه و آله را نیز زیارت نمایند.

علاوه بر این، رسول خدا صلی الله علیه و آله بر زیارت قبور جانشینان بر حقّش سفارش می‌فرمود و بر اجر و پاداش بسیار آن تأکید می‌ورزید. بر همین اساس، وقتی امام حسن علیه‌السلام در سن کودکی از جد بزرگوارش سؤال می‌کند که: «یَا أَبَتَاهْ مَا جَزَاءُ مَنْ زَارَکَ؟ فَقَالَ مَنْ زَارَنِی حَیّاً أَوْ مَیِّتاً أَوْ زَارَ أَبَاکَ أَوْ زَارَ أَخَاکَ أَوْ زَارَکَ کَانَ حَقّاً عَلَیَّ أَنْ أَزُورَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فَأُخَلِّصَهُ ذُنُوبَه»؛ پدر جان! جزای کسی که تو را زیارت کند، چیست؟ فرمود: هر که من را در زمان حیاتم یا مماتم، یا پدرت را، یا برادرت را و یا تو را زیارت کند، بر من حق دارد که روز قیامت او را زیارت کرده، از گناهانش رها کنم. (بحار الانوار، ج 96، ص 373)

4) زیارت شهدا و اهل قبور

زیارت اهل قبور، به خصوص زیارت شهدا، از زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله صورت می‌پذیرفته است؛ چنان‌که در خبر است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از شهادت «ام ورقه انصاریه» خبر داد و فرمود: «بیایید برویم و شهیده را زیارت کنیم؛ غلامش او را کشته و کنیزی از او باقی مانده است.» (بحارالانوار، ج 18، ص 112)

رسول خدا صلی الله علیه و آله یاد قیامت (سنن ابن ماجه، ج 1، ص 501)، رقت قلب (کنز العمال، ج 15، ص 646)، بی‌رغبتی به دنیا (سنن کبری، بیهقی، ج 4، ص 77)، پاداش در دنیا (کنزالعمال، ج 15، ص 655) و عبرت (کنزالعمال، ج 15، ص 647) را از جمله آثار زیارت قبور می‌داند.

شیعه و سنی بر صحّت این امر اتفاق دارند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پس از فراغ از اعمال در «حجة الوداع» کنار قبری کهنه آمد و مدتی نشست، سپس گریه کرد. عرض کردند: یا رسول الله! این قبر کیست؟ فرمود: این قبر مادرم، آمنه بنت وهب است. از خدا درخواست کردم به من اجازه زیارتش را بدهد، اجازه فرمود. (کنز العمال، ج 11، ص 473) حضرت بر سر قبر مادر شروع به گریه کرد و اصحاب نیز از گریه ایشان، گریه کردند. (الطبقات الکبری، ج1، ص 94)

هم‌چنین آن حضرت هرگاه از کنار قبر مؤمنین رد می‌شد آنان را مورد خطاب قرار داده، می‌فرمود: «اَلسَّلاَمُ عَلَیْکُمْ اَهْلَ الدِّیَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ اِنَّا اِنْ شَاءَ اللهُ بِکُمْ لاَحِقُونَ»؛ سلام بر شما ای اهل دیار از مؤمنین و مسلمین و ما اگر خدا بخواهد به شما ملحق می‌شویم.» (کنز العمال، ج 7، ص 159)

حضرت علی علیه‌السلام نیز طلب حاجت در کنار قبر والدین را مورد تأکید قرار داده است و می‌فرماید: «زُورُوا مَوْتَاکُمْ فَإِنَّهُمْ یَفْرَحُونَ بِزِیَارَتِکُمْ وَ لْیَطْلُبْ الرَّجُلُ حَاجَتَهُ عِنْدَ قَبْرِ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ بعْدَ مَا یَدْعُوا لَهُمَا»؛ به زیارت مرده‌های خود بروید. آن‌ها از زیارت شما شاد می‌شوند. هر کس حاجتی دارد، باید حاجت خود را در کنار قبر پدر و مادرش از خدا بخواهد، بعد از این‌که برای آن‌ها دعا می‌کند.

در کتب مختلف از اهل سنت و شیعه بر حضور رسول خدا صلی الله علیه و آله در قبرستان بقیع تصریح شده است. (سنن نسایی، ج 4، ش 2035)

از آن‌چه گفته شد روشن می‌شود که زیارت قبور، امری مستحب بوده و اسلام به خاطر آثار سازنده‌ای که مهم‌ترین آن، عبرت‌گیری و یادآوری ملحق شدن به آنان است، بر آن تأکید داشته است.

بنابراین، زیارت قبور نه تنها منع نگردیده، بلکه مورد تأکید اولیای دین بوده، حتی در ادیان پیشین نیز وجود داشته است. امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «خداوند برای عیسی وحی فرستاد که ای عیسی! از دیدگانت برای من اشک جاری کن و قلب و بدنت را برای من فروتن ساز و هنگامی که مردم بی‌عار و درد می‌خندند، چشمانت را با میله حُزن سرمه بکش (اندوهگین باش) و به گورستان برو و برای گرفتن پند از آن‌ها با فریاد بلند بگو: من هم در زمره ملحق‌شوندگان ملحق می‌شوم.» (مستدرک الوسائل، ج 11، ص 243)

5) زیارت علما

یکی از سفارش‌های اسلام، مصاحبت و هم‌نشینی با علما است. رسول خدا صلی الله علیه و آله درباره اهمیت دیدار علما می‌فرماید: «زِیَارَةُ الْعُلَمَاءِ أَحَبُّ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی مِنْ سَبْعِینَ طَوَافاً حَوْلَ الْبَیْتِ وَ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِینَ حَجَّةً وَ عُمْرَةً مَبْرُورَةً مَقْبُولَةً وَ رَفَعَ اللَّهُ لَهُ سَبْعِینَ دَرَجَةً وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ الرَّحْمَةَ وَ شَهِدَتْ لَهُ الْمَلَائِکَةُ أَنَّ الْجَنَّةَ وَجَبَتْ لَه»؛ خدای متعال، زیارت علما را از هفتاد بار طواف بر گرد کعبه دوست‌تر دارد و برتر از هفتاد حج و عمره نیکو و مقبول است. خدا مقام شخص دیدار کننده عالم را [در بهشت] هفتاد درجه بالا می‌برد و رحمت خود را بر او فرو می‌ریزد و فرشتگان گواهی می‌دهند که بهشت بر او واجب شده است. (بحارالانوار، ج1 ، ص 205)

6) زیارت مؤمنین

ائمه اطهار علیهم‌السلام بر دیدار برادران دینی تأکید فراوان نموده‌اند. در منابع اسلامی روایات زیادی در زمینه حق مؤمن بر برادر مسلمانش و انواع حقوق مؤمنین بر یکدیگر و ثواب دیدار برادران مؤمن، مصافحه و معانقه، یاد آن‌ها کردن، قلب آن‌ها را مسرور نمودن و مخصوصاً برآوردن حاجات مؤمنان و کوشش در انجام این خواسته‌ها، زدودن غم از دل‌ها، اطعام، پوشاندن لباس و اکرام و احترام آن‌ها وارد شده است.

رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «مَنْ زَارَ أَخَاهُ فِی بَیْتِهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ أَنْتَ ضَیْفِی وَ زَائِرِی عَلَیَّ قِرَاکَ وَ قَدْ أَوْجَبْتُ لَکَ الْجَنَّةَ بِحُبِّکَ إِیَّاهُ»؛ کسی که زیارت کند برادر دینی‌اش را در خانه‌اش، خداوند عزّوجلّ به او می‌فرماید: تو مهمان و زائر من هستی و بر من است که تو را احترام کنم؛ بخاطر دوستی تو با آن برادرت، بهشت را بر تو واجب کردم. (الکافی، ج 2، ص 177)

هم‌چنین آن بزرگوار به حضرت علی علیه‌السلام می‌فرماید: «یَا عَلِیُّ ثَلَاثَةٌ مِنْ حُلَلِ اللَّهِ رَجُلٌ زَارَ أَخَاهُ الْمُؤْمِنَ فِی اللَّهِ فَهُوَ زَوْرُ اللَّهِ وَ حَقٌّ عَلَی اللَّهِ أَنْ یُکْرِمَ زَوْرَهُ وَ یُعْطِیَهُ مَا سَأَلَ»؛ ای علی! سه چیز، از زینت‌های خداست: [اولین آن] فردی که برادر مؤمنش را برای خدا دیدار کند، پس او خدا را زیارت کرده و بر خداست که زائرش را گرامی داشته و آن‌چه را از خدا بخواهد، به او دهد. (تحف العقول، ص7)

البته زمانی دیدار از برادران دینی مورد تأکید بیش‌تری است که دیدار آنان، انسان را به یاد خدا انداخته و عمل و کردارش وی را به یاد آخرت اندازد. (مستدرک الوسائل، ج 5، ص 395)

جالب آن‌که امام صادق علیه‌السلام ثواب دیدار دوستان مؤمن را همانند زیارت امام معصوم دانسته، می‌فرماید: «هر کس نتواند به دیدار ما آید، دوستان صالح ما را دیدن کند که ثواب زیارت ما برایش نوشته شود. (من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص73)

منبع: مجله «مبلغان»، شماره 117

 

 
تاريخ: ۱۳۹۳/۱۲/۱۴
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
نقد مسیحیت
کوثر هدایت 98
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
نقد عرفان های نوظهور
پاسخگویی به شبهات مذهبی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal