حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۳۰ مهر     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 آثار فردی و اجتماعی رشوه
رشوه، یکی از موانع قبولی دعا و عبادت است. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «اِنَّ الْعَبْدَ لَیَرْفَعُ یَدَهُ اِلَی اللّهِ وَ مَطْعَمُهُ حَرَامٌ فَکَیْفَ یُسْتَجَابُ لَهُ وَ هَذَا حَالُهُ»؛ همانا بنده دستش را [برای دعا] به درگاه خدا بالا می‌برد در حالی که خوراکش حرام است. با چنین حالی، چگونه دعایش مستجاب می‌شود؟

اصولاً جرایم و گناهان را به دو دسته می‌توان تقسیم نمود: پاره‌ای گناهان و جرایم جنبه فردی داشته و ضرر و زیان آن‌ها به خود فرد برمی‌گردد؛ مانند شرب خمر که در خفا انجام پذیرد، برای خود مرتکب مضر بوده و ارتباط چندانی با جامعه ندارد. اما برخی از گناهان و جرایم علاوه بر آثار زیان‌بار فردی، آثار نامطلوب و زیان‌بار اجتماعی نیز دارد.

گناه رشوه، از جمله گناهانی است که آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی دارد و از هر دو جنبه قابل بررسی است.

آثار فردی

قبل از برشمردن آثار فردی، تذکر این نکته لازم است که پیامدهای فردی رشوه خواری همان آثاری است که در روایات، برای مطلق حرام خواری ذکر گردیده و از آن‌جا که ما حُرمت رشوه را بیان کردیم، پیامدهای مذکور در این روایات شامل فرد رشوه خوار نیز می‌شود. اکنون به برخی از این آثار اشاره می‌کنیم:

1) قساوت و سنگدلی

رشوه از مصادیق بارز «اکل مال به باطل» بوده و کسبی حرام محسوب می‌شود. خوراک و تغذیه انسان، به منزله بذری است که در زمین ریخته می‌شود؛ پس اگر آن خوراک و تغذیه، پاکیزه و حلال باشد، اثرش در قلب که به منزله سلطان بدن است، ظاهر می‌شود و از اعضا و جوارحش جز خیر و نیکی تراوش نمی‌کند؛ امّا اگر خوراک و تغذیه اش پلید و حرام باشد، آثار زیان‌بار معنوی در قلب آدمی دارد. خوردن مال حرام چون سمّی کشنده، حیات معنوی قلب را نابود می‌کند و آن را کدر و تیره و چون سنگی سخت می‌گرداند و در اثر قساوت و ظلمت، امید خیری به او نخواهد بود و دیگر هیچ گونه سخن حق و پند و اندرزی را نمی‌پذیرد و آه و ناله هیچ مظلومی در او اثر نمی‌کند.

در یکی از خطبه‌های امام حسین علیه‌السلام خطاب به لشکریان یزید چنین آمده است: «وَیْلَکُمْ مَا عَلَیْکُمْ ان تُنْصِتُوا اِلَیَّ فَتَسْمَعُوا قَوْلِی وَاِنَّمَا اَدْعُوکُمْ اِلَی سَبِیلِ الرَّشَادِ فَمَنْ اَطَاعَنِی کَانَ مِنَ الْمُرْشَدِینَ وَمَنْ عَصَانِی کَانَ مِنَ الْمُهْلَکِینَ وَکُلُّکُمْ عَاصٍ لاِمْرِی غَیْرُ مُسْتَمِعٍ قَوْلِی فَقَدْ مُلِئَتْ بُطُونُکُمْ مِنَ الْحَرَامِ وَ طُبِعَ عَلَی قُلُوبِکُمْ» ؛ وای بر شما! چرا ساکت نمی‌شوید تا گفتارم را بشنوید! همانا من شما را به راه هدایت و رستگاری فرا می‌خوانم، هر کس از من پیروی کند، سعادتمند است و هر کس نافرمانی‌ام کند از هلاک شدگان است، شما همگی نافرمانی‌ام می‌کنید و به سخنم گوش نمی‌دهید، آری شکم‌های شما از حرام پُر و بر قلب‌هایتان مهر زده شده است.

افرادی هستند که وقتی به گناه بودن کاری مانند رشوه اطمینان کامل دارند، آن را شروع می‌کنند، در ابتدا از این کار ناراحت هستند، ولی کم کم با رشوه انس می‌گیرند و دیگر ناراحت نیستند و گاهی کار به جایی می‌رسد که آن را وظیفه خود، بلکه وظیفه دینی خود می‌پندارند.

2) قبول نشدن دعا و عبادت

رشوه، یکی از موانع قبولی دعا و عبادت است. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «اِنَّ الْعَبْدَ لَیَرْفَعُ یَدَهُ اِلَی اللّهِ وَ مَطْعَمُهُ حَرَامٌ فَکَیْفَ یُسْتَجَابُ لَهُ وَ هَذَا حَالُهُ»؛ همانا بنده دستش را [برای دعا] به درگاه خدا بالا می‌برد در حالی که خوراکش حرام است. با چنین حالی، چگونه دعایش مستجاب می‌شود؟

و نیز فرمودند: «مَنْ اَحَبَّ اَنْ یُسْتَجَابَ دُعَاؤُهُ فَلْیُطَیِّبْ مَطْعَمَهُ وَمَکْسَبَهُ»؛ هر کس دوست دارد دعایش مستجاب شود، باید آن‌چه را می‌خورد و کسب می‌کند، پاکیزه نماید.

3) سختی حساب و عذاب اخروی

کسی که در جمع کردن ثروت توجهی به حلال و حرام نکرده و با رشوه خواری ثروت اندوخته و روزی خویش را به دست آورده است، در این دنیا در دوزخی از آه یتیمان و درماندگان زندگی می‌کند که در آخرت به جهنمی پاینده تبدیل شده و هلاکش می‌گرداند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «لاَ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ نَبَتَ لَحْمُهُ مِنَ السُّحْتِ النَّارُ اَوْلی بِهِ»؛ کسی که گوشتش از حرام روییده باشد، داخل بهشت نخواهد شد و دوزخ برای او سزاوارتر است.

در روایتی دیگر از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله آمده است که حضرت حق می‌فرماید: «مَنْ لَمْ یُبَالِ مِنْ اَیِّ بَابٍ اکْتَسَبَ الدِّینَارَ وَالدِّرْهَمَ لَمْ اَبَالِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مِنْ اَیِّ اَبْوَابِ النَّارِ اَدْخَلْتُهُ»؛ هر کس باکی نداشته باشد که دینار و درهم را از کجا به دست می‌آورد، من هم روز قیامت باکی ندارم که او را از کدام در وارد آتش جهنم کنم.

و نیز در روایات آمده است که: «زن و فرزندان آدمی در روز قیامت به او می‌آویزند و او را در موقف حضور پروردگار باز می‌دارند و می‌گویند: پروردگارا! حق ما را از این شخص بستان! به درستی که ما جاهل به احکام شریعت بودیم و او ما را تعلیم نکرد و غذای حرام به ما خورانید و ما عالم به آن نبودیم.»

آثار اجتماعی

افزون بر مفاسد فردی رشوه، این پدیده شوم در عرصه اجتماع نیز زیان‌ها و مفاسد فراوانی دارد که به بعضی از آن‌ها اشاره می‌شود:

1) مانع اجرای عدالت و قانون

رشوه و عدالت، دو دشمن دیرین یکدیگرند؛ به طوری که این پدیده شوم، بزرگ‌ترین مانع اجرای عدالت اجتماعی و قانون به حساب می‌آید. بسیاری از مواقع، متخلّفین و متجاوزین به حقوق و قوانین اجتماع، از اجرای قانون و عدالت نمی‌هراسند. ستمدیدگان و محرومان اجتماع هم از اجرای آن مأیوس می‌گردند؛ زیرا می‌دانند با تهیدستی آن‌ها کسی به فریادشان نخواهد رسید؛ از این رو، این عمل ناصواب موجب می‌گردد که قانون به سود اغنیا و اقویا اجرا گردد و حقوق ضعیفان پایمال شود؛ زیرا مستمندان و طبقه متوسّط، قدرت پرداخت رشوه را ندارند و در نتیجه، قوانین بازیچه تازه‌ای در دست اغنیا و اقویا برای ادامه ظلم و ستم و تجاوز به حقوق آنان (مستمندان و ضعیفان) خواهد شد.

امام علی علیه‌السلام می‌فرمایند: «لاَ یَنْبَغِی اَنْ یَکُونَ الْوَالِی عَلَی الْفُرُوجِ وَالدِّمَاءِ وَالْمَغَانِمِ وَالاْحْکَامِ وَاِمَامَةِ الْمُسْلِمِینَ الْبَخِیلُ... وَلاَ الْمُرْتَشِی فِی الْحُکْمِ فَیَذْهَبَ بِالْحُقُوقِ وَیَقِفَ بِهَا دُونَ الْمَقَاطِعِ»؛ سزاوار نیست [شخص] بخیل بر ناموس، جان، غنیمت‌ها و احکام مسلمانان ولایت یابد و امامت آنان را عهده‌دار شود... و سزاوار نیست کسی که در حکم رشوه می‌گیرد، بر مسلمانان ولایت یابد؛ زیرا حقوق را پایمال می‌کند و آن را چنان که باید به صاحب حق نمی‌رساند.

2) فساد مالی و اداری

از جمله آثار اقتصادی «رشوه خواری» و «رشوه پردازی» آن است که جامعه، کار ناسالم، رسیدن به فرصت‌های زودرس و دستیابی به فرصت‌های اقتصادی ناسالم را بر کار صحیح، کارآمد و خلق ارزش افزوده ترجیح می‌دهد که این پدیده بسیار خطرناک است و رشد جامعه را متوقّف نموده، آثار زیان‌باری در پی خواهد داشت.

این پدیده شوم اجتماعی، قدرت تولید و سرمایه‌گذاری جامعه را به شدّت کاهش می‌دهد. پول و منابع اقتصادی به جای این‌که در مجاری تولید و ایجاد فرصت‌های شغلی هدایت شود، در مسیر ناسالم قرار می‌گیرد و در نهایت این‌که، وجود رشوه و ارتشاء و پورسانت‌گیری سبب می‌شود که منابع جامعه به شکل ناکارآمد تخصیص یابند. به طوری که حتی در بسیاری از قراردادها بحث پورسانت و رشوه مطرح شود. چه بسیارند پروژه‌ها و قراردادهایی که باید به دست کارآمدترین افراد و نهادها و شرکت‌ها انجام شوند، امّا در یک چرخه ارتشاء عمدتاً به سمت بنیادها، نهادها و بخش‌های ناکارآمد تمایل می‌یابند و اقتصاد جامعه را با مشکل جدّی روبرو می‌کنند. پیامدهای فساد اداری (رشوه) به طور عمده در قالب معضلات و ناهنجاری‌هایی چون: سوء‌استفاده از موقعیت‌های شغلی، اختلاس و ایجاد نارضایتی‌هایی برای ارباب رجوع و افراد ذیربط به صورت گروه سازمان یافته آشکار می‌شود.

منبع: مجله «مبلّغان»، شماره 110
تاريخ: ۱۳۹۳/۱۱/۱۶
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
دوره دانش افزایی خواهران
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal