حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۳۰ مهر     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 گناه و برخی آثار فردی و اجتماعی آن
گاهی افرادی می‌پرسند چرا اگر اکثریت یک قومی گناه کرده‌اند، اقلیت صالحی هم که در میان آن قوم است به عذاب آن قوم معذب می‌شوند؟ نمی‌دانند که افراد اجتماع، حکم اعضای یک پیکر را دارند. وقتی که در عضوی از یک پیکر سرطان پیدا بشود، اعضای دیگر نمی‌توانند بگویند چرا ما هم باید از بین برویم.

آنچه از قرآن و فرمودههای معصومان  علیهم‌السلام به ما رسیده، آن است که آثار گناهان فردی، جامعه را نیز در برمی‌گیرد. استاد شهید مطهری در تبیین اثر گناه فرد بر جامعه می‌فرماید:

«اجتماع روی فرد اثر می‌گذارد و فرد روی اجتماع. واقعاً مجموعش یک واحد است، خودش روح دارد، عمر دارد. این، یک مطلب عجیبی است که البته کسی که این را خوب استنباط کرده و پرورانده است، علامه طباطبایی است. ایشان در کمال وضوح از قرآن استنباط می‌کند که قرآن برای اجتماع، شخصیت قائل است. برای اجتماع عمر قائل است: «وَ لِکُلِ ّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَ لَا یَسْتَقْدِمُونَ» (اعراف، آیه 34) هم‌‌چنین، برای اجتماع، بیماری و سلامت قائل است، برای اجتماع سعادت و شقاوت قائل است، برای اجتماع شرکت در مسئولیت قائل است. گاهی افرادی می‌پرسند چرا اگر اکثریت یک قومی گناه کرده‌اند، اقلیت صالحی هم که در میان آن قوم است به عذاب آن قوم معذب می‌شوند؟ نمی‌دانند که افراد اجتماع، حکم اعضای یک پیکر را دارند. وقتی که در عضوی از یک پیکر سرطان پیدا بشود، اعضای دیگر نمی‌توانند بگویند چرا ما هم باید از بین برویم. به همان دلیل که شما با یکدیگر اتصال و هم ریشگی و پیوند دارید و به همان دلیل که از سعادت او بهره‌مند هستید، به همان دلیل از بدبختی او هم باید در اجتماع متضرر باشید. فقط آن دنیا است که دنیای جدایی است. در این دنیا افراد اجتماع واقعاً به یکدیگر متصل‌اند و واقعاً در ناخوشی و خوشی یکدیگر شریکند و واقعاً در عذاب و سعادتِ یکدیگر شریک هستند. در این دنیا قانون و قاعده علمی هم ایجاب می‌کند که اگر جناحی از اجتماع، آن قدر فاسد شد که توانست بلایی را به سوی اجتماع بکشد، این بلا شامل افراد دیگر هم می‌شود و سالم و ناسالم را با هم می‌گیرد. در این دنیا، تر و خشک با هم می‌سوزند، منتها از نظر آن‌ها که به اصطلاح خشک‌اند، یعنی آماده سوختن هستند، عذاب الهی است و شاید در آن دنیا هم دنباله داشته باشد؛ ولی از نظر آن‌ها که استحقاق نداشته‌اند، مصیبت و ابتلا است و در آن دنیا به آن‌ها اجر داده می‌شود.» (اسلام و مقتضیات زمان، مرتضی مطهری، تهران، انتشارات صدرا، 1368 ش، ج 1، ص 329 و 330)

بنابراین، سخن کسانی که گناه را مربوط به خویش دانسته و از امر به معروف و نهی از منکر به خشم می‌آیند، خارج از منطق است؛ چرا که عقل و منطق حکم می‌کند آلودگی فرد، خواسته یا ناخواسته، جامعه را نیز آلوده می‌کند.

برخی آثار اجتماعی نافرمانی خداوند عبارت اند از:

1) خشکسالی و نباریدن باران

طبق روایات متعدد از ائمه اطهار علیهم السلام، یکی از کردارهایی که باعث نازل نشدن باران می‌شود، نپرداختن زکات است؛ چنان که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «پنج چیز است که اگر به آن‌ها برخورد کردید از آن‌ها به خدا پناه برید: هرگز در مردمی زنا پیدا نشود که آن را آشکار کنند؛ جز این‌که در ایشان طاعون و دردهایی که در گذشتگان آن‌ها سابقه نداشته پدیدار شود و از پیمانه و ترازو کم نگذارند، جز این‌که به قحطی و سختی مخارج زندگی و ستم سلطان گرفتار شوند، و از دادن زکات منع نکنند جز این‌که آمدن باران آسمان بر آن‌ها ممنوع شود و اگر به سبب چهار پایان نبود، هیچ باران بر آن‌ها نبارد و عهد و پیمان خدا و رسول خدا را نشکنند مگر آن‌که دشمنانشان بر آن‌ها مسلّط شوند و بخشی از آن‌چه در دست آن‌هاست، بگیرند و حکم به غیر آن‌چه خدا نازل کرده است نکنند مگر آن‌که خداوند عزیز و جلیل، سختی و شدت را در بین آن‌ها قرار دهد.» (الکافی، ج 2، ص 373)

امام باقر علیه‌السلام نیز می‌فرماید: «سالی از سالی کم باران‌تر نیست؛ ولی خدا آن را هرجا خواهد ببارد، به راستی چون مردمی نافرمانی کنند، خدای جل جلاله آن‌چه باران برای آن‌ها مقدر است در آن سال برای دیگران و به بیابان‌ها و دریا و کوه می‌‌فرستد. به راستی خدا جُعَل (سوسک سرگین غلطان) را در سوراخش به خطای کسانی که در محل اویند با نباریدن باران در زمینی که او قرار دارد، عذاب می‌کند؛ چون خداوند برایش راه را باز گذاشته که به محل دیگری برود که اهل معصیت نباشند.» سپس ایشان فرمودند: «ای صاحبان بصیرت! عبرت بگیرید.» (امالی، شیخ صدوق، ص 308)

2) نزول بلا و آفات

گناه، باعث نزول بلا و آفات برای فرد و جامعه می‌شود و چنان‌چه پیش‌تر گفته شد، معاصی جدید در جامعه، بلا و آفات و گرفتاری‌های جدیدی را به همراه خواهد داشت. بیماری‌های جدیدی مثل ایدز، گسترش مواد مخدر جدید، افزایش فوت ناگهانی به ویژه در جوانان، افزایش بیش از حد بیماری‌های روحی و روانی و... به نوعی اثرات وضعی گناهان جدید است.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «همواره از غلبه و چیرگی خدا در روز و شب، به خدا پناه ببرید.» از ایشان سؤال شد که غلبه خدا چیست؟ فرمود: «مؤاخذه و عذاب بر گناهان.» (الکافی، ج 2، ص 269)

3) تغییر نعمت‌های الهی

در قرآن کریم یکی از آثار گناه، تغییر نعمت‌های الهی، معرفی شده است؛ چنان که در سوره انفال می‌خوانیم: «ذَلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّرًا نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَی قَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ؛ این، برای آن است که خداوند، هیچ نعمتی را که به گروهی داده، تغییر نمی‌دهد؛ جز آن‌که آن‌ها خودشان را تغییر دهند و خداوند، شنوا و داناست.» (انفال، آیه 53)

در احادیث متعدّد، عواملی مانند ظلم و گناه، سبب تغییر نعمت‌های الهی به حساب آمده‌اند؛ چنان‌که بازگشت از گناه و انحراف و حرکت در مسیر حق، سبب سرازیر شدن انواع نعمت‌های پروردگار است. (الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، محمّد صادقی تهرانی، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، دوم، 1365 ش، ج 12، ص 264)

گناهان و ستم‌ها، انسان را از لیاقت بهره‌وری از لطف خداوند دور می‌کند؛ چنان‌که حضرت علی علیه‌السلام در خطبه قاصعه بدان اشاره کرده است و در دعای کمیل می‌خوانیم: «اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیِ الذُّنُوبَ الَّتِی تُغَیِّرُ النِّعَمْ.»

در نامه حضرت علی علیه‌السلام به مالک اشتر می‌خوانیم: «لَیْسَ شَی ءٌ اُدْعَی اِلَی تَغْیِیرِ نِعْمَةِ اللّهِ وَ تَعْجِیلِ نِقْمَتِهِ مِنْ اِقَامَةٍ عَلَی ظُلْم؛ هیچ چیز مانند ظلم و ستم، موجب تغییر نعمت خداوند و تعجیل در فرود آمدن بلا و نعمتش نمی‌شود.» (نهج البلاغه، سید رضی، ترجمه محمّد دشتی، قم، بوستان کتاب، اوّل، 1384 ش، نامه 53)

4) تغییر سرنوشت انسان

خداوند متعال در سوره مبارکه رعد یکی از قوانین کلی و عمومی الهی را بیان می‌کند؛ چنان‌که می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ؛ خداوند، سرنوشت هیچ قوم (و ملّتی) را تغییر نمی‌دهد؛ مگر آن‌که آنان، آن‌چه را در خودشان است، تغییر دهند.» (رعد، آیه 11)

آن‌چه دراین آیه آمد، قانونی سرنوشت‌ساز و حرکت‌آفرین و هشداردهنده است. این قانون که یکی از پایه‌های اساسی جهان‌بینی و جامعه‌شناسی در اسلام است، به ما می‌گوید مقدّرات شما قبل از هر چیز و هر کس در دست خود شما است، و هرگونه دگرگونی در خوشبختی و بدبختی اقوام در درجه اوّل به خود شما بازگشت می‌کند.

شانس، طالع، اقبال، تصادف، تأثیر اوضاع فلکی و مانند این‌ها هیچ‌کدام پایه و اساس ندارد. مهم آن است که ملتی خود بخواهد سربلند، سرفراز، پیروز و پیشرو باشد، و یا به عکس، خودش به ذلت و زبونی و شکست، تن در دهد. حتی لطف خداوند یا مجازات او، بی‌مقدمه، دامان هیچ ملتی را نخواهد گرفت؛ بلکه این اراده و خواست ملت‌ها و تغییرات درونی آن‌هاست که ایشان را مستحق لطف یا مستوجب عذاب خدا می‌سازد.

یکی از دستورهای دین مبین اسلام آن است که برای پایان دادن به بدبختی‌ها و ناکامی‌ها باید دست به انقلابی از درون بزنیم، یک انقلاب فکری و فرهنگی، یک انقلاب ایمانی و اخلاقی، و به هنگام گرفتاری در چنگال بدبختی‌ها باید بی‌درنگ به جستجوی نقطه‌های ضعف خویشتن بپردازیم و آن‌ها را با آب توبه و بازگشت به سوی حق، از دامان روح و جان خود بشوییم تا در پرتو آن بتوانیم ناکامی‌ها و شکست‌ها را به پیروزی مبدّل سازیم؛ نه این‌که این نقطه‌های ضعف که عوامل شکست است، در زیر پوشش‌های خودخواهی مکتوم بماند و به جستجوی عوامل شکست در بیرون جامعه بگردیم و خود در بیراهه‌ها سرگردان بمانیم. (تفسیر نمونه، ج 10، ص 145)

5) فساد در جامعه

بدون شک، هر کار خلافی در وضع جامعه و از طریق آن در وضع افراد اثر می‌گذارد، و باعث نوعی فساد در سازمان اجتماعی می‌شود. گناه و کار خلاف و قانون‌شکنی، همانند یک غذای ناسالم و مسموم است که در سازمان بدن انسان چه بخواهیم و چه نخواهیم تأثیر نامطلوب خواهد گذارد و انسان، گرفتار واکنش طبیعی آن می‌شود. قرآن کریم می‌فرماید: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ لِیُذِیقَهُم بَعْضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ؛ فساد، در خشکی و دریا به سبب کارهایی که مردم انجام داده‌اند، آشکار شده است. خدا می‌خواهد نتیجه بعضی اعمالشان را به آنان بچشاند، شاید (به سوی حق) بازگردند.» (روم، آیه 41)

خلاصه آن‌که بسیاری از مشکلات اجتماع ما ناشی از گناه و بی‌مبالاتی‌هایی است که در سال‌های اخیر با وسایل جدید و البته با تبلیغات دشمنان در اختیار همگان، به ویژه جوانان قرار گرفته است.

بر مربیان و مبلّغان است تا طرز استفاده صحیح و شایسته از این وسایل و ابزار را به همگان، به ویژه جوانان یادآور شوند، آنان را از عواقب گناهان شایع و جدید آگاه کنند، و راه‌های جلب توجه و عنایت پروردگار را یادآور شوند. (ائمّه اطهار: عوامل بسیاری را برای جلب عنایت پروردگار و آمرزش گناهان ذکر فرموده اند که استغفار، توبه، صدقه دادن زیاد، توسل، نماز و عبادت، از جمله آنان است.) چراکه گسترش بدحجابی، دوستی‌های پسران و دختران و نیز استفاده مخرب و فاسدکننده از وسایلی هم‌چون: موبایل، اینترنت و... جامعه را به انحطاط خواهد کشاند و خداوند متعال، وعده نداده است این نعمت نظام اسلامی را برای همیشه حفظ کند؛ چنان‌که طبق روایات متعددی از پیشوایان معصوم علیهم‌السلام برخی گناهان، باعث تسلط اشرار و ستمگران بر جامعه است.

امام باقر علیه‌السلام می‌فرمایند: «در کتاب حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله یافتیم که هرگاه زنا بعد از من آشکار شود، مرگ ناگهانی زیاد می‌شود و هرگاه در وزن و کیل خیانت شود، خداوند مردم را به قحطی و خشکسالی مؤاخذه می‌کند و هرگاه مردم زکات ندهند، زمین، برکات خود را از زراعت، میوه‌ها و معدن‌ها منع می‌کند و هرگاه حکم ظالمانه بدهند، مردم همدیگر را بر ستم و دشمنی کمک می‌کنند و هرگاه نقض عهد کنند، خداوند دشمنانشان را بر آن‌ها مسلط می‌کند و هرگاه قطع‌ رحم کنند، اموال آن‌ها در دست دشمنان قرار می‌گیرد و هنگامی که امر به معروف و نهی از منکر نکنند و از نیکان خاندان من پیروی نکنند، خداوند بدهایشان را بر آن‌ها مسلط می‌سازد و نیکان هر چه دعا کنند مستجاب نمی‌شود.» (الکافی، ج 2، ص 374)

نویسنده: محمد مهدی فجری

منبع: مجله مبلّغان، شماره 113

 
تاريخ: ۱۳۹۳/۱۲/۲۸
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
دوره دانش افزایی خواهران
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal