حساب کاربری | عضویت    امروز: ۱۳۹۹ يکشنبه ۱۷ فروردين     
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:
 گفتگو با شیخ دکتر بدرالدین حسون مفتی اعظم سوریه (بخش اول)
در نتیجه‌ی ظهور جریان‌های افراطی و ستیزه‌جو، واکنش‌هایی علیه مظاهر ناصوابی که جوامع بشری با ان روبرو هستند به چشم می‌خورد؛ از جمله تفکیک نقش‌ها و تخصصی شدن فزاینده‌ی جامعه، تحریم‌ها و تاثیرهای اقتصادی و سلطه‌ی سیاسی.

ضمن تشکر از فرصتی که در اختیار گذاردید تحلیل حضرتعالی بعنوان یکی از علمای مبارز و در صف اول مقابله با خطر جریان‌های تکفیری از چرایی بروز افراط‌‌گرایی در عصر حاضر چیست؟ به تعبیر دیگر یکی از آسیب‌های شایعی که در عموم ادیان مطرح جهان دیده می‌شود ظهور جریان‌های افراطی و تندرو است. جنابعالی ریشه‌ی پیدایش چنین جریان‌هایی را در بستر تفکر دینی چه می‌دانید؟

اعتقاد به ماهیت امور، زبان علم و دکترین علوم، از ایمان است. در زمره قوانین الهی جاری در عالم وجود این است که واکنش و عکس‌العمل‌ در قدرت و قابلیت اثرگذاری برابر است. در جنبش، همواره مبارزه بین حق و باطل بوده است. مبارزه توجه به امور صواب یا نمود و گرایش به شر بدون توجه به میانه‌روی و به دور از اعتدال، موجبات جلوه‌های ناخوشایندی را در اعصار و دوره‌های تاریخی مختلف فراهم می‌آورد. جلوه‌های بدی که در یک اجتماع رو به رشد و پیشرفت به دنبال یافتن راهی برای خویش بوده و در پی گسترش جلوه‌ای از تحرکات خویش و به ظهور رساندن خود در جهان در حال تغییر است. جهانی که در آن تحرکات انسانی غالباً در جستجوی هر آن چیزی است که در راستای اهداف «خود» باشد اما به هزینه‌ی «همه». اعتدال جز در نمونه‌های محدود  نماد حقوق همگان و در عین حال حفاظت از حقوق فرد است که معتقدان به آن به پروردگار  متعلشان  ایمان آورده اند؛ ان‌ها با فطرت پاکیزه خود، صلح و ارامش برقرار کرده و با برادران خویش در مسیر رشد بوده‌اند. همانان که از پروردگار خود راضی بوده و اونیز از ان‌ها راضی و خشنود است. انها با تلاشو مشارکت در راستای اهداف بلند و متعالی از حرکت و پیشرفت برخوردارند و همواره در این مسیر با دیگران سهیم بوده‌اند. تلاش گرانی در جهت ابادانی کشورهای خویش و حمایت از انسانیت و تفکر روشن و اگاهانه هستند. همواره دغدغه انان، تزکیه نفوس و بلندی و رفعت یافتن روحشان بسوی تعالی و بهبود الهی ست؛ تا تمدن سازی انان هرچه بیشتر به اوج کمال و زیبایی و چشم نوازی نزدیک باشد. در این تصویر ارمانی که مومنان در پی رسیدن به ان در تلاش‌اند، ان‌چه که برگزیدگان خداوند متعال، با تمسک به ان، موفق به تحقق جنبش اموزشی اسلامی خود شده‌اند که همانا خدمت به انسانیت، تامین نیروی لازم در جهت حمایت از وطن، متانت در ارتباط با جهان اسلام و اطمینان از حرکت را نشان می‌دهد. در مقابل این جامعه ارمانی، تلاش‌هایی در راستای تحریک توده‌ی مردم در حال شکل‌گیری ست. این تلاش‌ها در صدد ان هستند که با توقع‌های عجولانه، نتایج را به ناامیدی بدل کرده و پس از ان با تسامح و تساهل و زیاده روی، که گاه به نام هماهنگی با واقعیت و گاه با عنوان هماهنگی با مردم رخ می‌دهد، شعارهای پر زرق و برقی سربدهند. این حرکت موجب سقوط برخی از انان در پرتگاههایی می‌شود که زمان رهایی از این پرتگاه‌ها و به دست گرفتن دوباره‌ی اوضاع نامعین است!!

این امر موجب بروز اندیشه‌هایی بیش از حد افراطی می‌شود که با رویکردی تکفیری تمامی هواداران خویش را در این کفر به سمت و سوی خود سوق خواهند داد. با این اندیشه که اگر رودرواسی‌ها نبود، انچه از انزوا و غوطه‌وری در شهوات و خواسته‌های نفسانی، شدنی ست اتفاق می‌افتاد.

در نتیجه‌ی ظهور جریان‌های افراطی و ستیزه‌جو، واکنش‌هایی علیه مظاهر ناصوابی که جوامع بشری با ان روبرو هستند به چشم می‌خورد؛ از جمله تفکیک نقش‌ها و تخصصی شدن فزاینده‌ی جامعه، تحریم‌ها و تاثیرهای اقتصادی و سلطه‌ی سیاسی.

ایا می‌توان افراط‌گرایی و تکفیری که امروز شاهد ان هستیم را نه دغدغه‌ای دینی بلکه دنیاطلبی در پوشش دین و برامده از اغراض سیاسی و هوس‌خواهی‌ها دانست و نمونه‌هایی از ان را در پیشینه‌ی جهان اسلام سراغ گرفت؟

تشابهی عجیب بین دیروز و امروز دیده می‌شود. در روزگاری زیست می‌کنیم که صاحبان قدرت سیاسی، به ندای ایمان و حرکت اعتدالی و در حد اعتدال توجه زیادی ندارند و حتی شکل روبرویی ان‌ها با این نوع از جهت‌گیری، غالبا امنیتی و یا با ظلم و ستم نظامی همراه بوده است. در لحظه‌ی ضعف و در نزدیکی شکست، ان‌گونه به درک سیاسی متوسل شده و سعی در سامان دادن وضعیت خانه می‌کنندکه راه‌حل انان هیچ نسبتی با مماشات و سازش نداشته و شنوای ندای عقل در پاسخ به این نیازها نیستند. همان چیزی که ضرورت پذیرش راه گفتگوی سیاسی  و مانعی برای خونریزی نظامی ست.

اغاز کار انان با تکفیر هرکه جز خودشان است، همراه است؛ یعنی انان که غیرهمفکران‌اند و در جهت‌گیری با انان موافق نیستند.

این ایده‌ها و اندیشه‌ها همواره در طول تاریخ ادامه دارد و از نسلی به نسل دیگر به ارث گذارده می‌شود. این اندیشه‌ها ان‌گاه که مریدانی داشته باشند، خود را به سطح می‌رسانند و زمانی که جهت‌گیری‌ها و تمایلات انسان به اعتدال سوق می‌یابد، به سمت منافع مشترک میل می‌کنند و پذیرای واقعیات روز در تمام سطوح فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شده و محو می‌شوند.

به نظر حضرت عالی، روش و مستمسک تکفیریون و افراطیون برای این تخدیر ذهن‌های مردم چیست و برای توجیه پذیری اعتقادات خود به چه ابزاری متوسل و از چه بسترهایی سود می‌جویند؟

ان‌گاه امور به وخامت می‌گراید و افراطیون مجال جولان می‌یابند که ذهن‌های دین-داران، متحجر شده و در مقابل هران‌چه جز در قران و سنت است مناسبتی با دوره‌ی زمانی و روزگا زیست یک فقیه یا مفسر دارد، بدون ان‌که امعان نظری به مبانی شرعی ان کرده باشند، پافشاری می‌کنند. انان بدون توجه به انچه متجددان نگاشته‌اند و صرفا با اتکا به قدر و حد فهم و درک گذشتگان، فهم خود را از امور سامان می‌دهند. گرچه این گذشتگان بزرگانی بوده‌اند که در کشف معانی و معرفت و درک حقایق کوشش‌های فراوانی کرده‌اند، اما این نگارش‌ها برای روزگار نگارندگانشان مناسب بوده‌اند نه خوانندگان ان‌ها!

این‌گونه بوده که نوشته‌هایی از این سنخ، تبدیل به دست‌اویزی جهت تقدیس صاحبان خود به قیمت کوچک انگاری و تحقیر نسل‌های اینده شدند. با این باور که انان که درپس می‌ایند چیزی نیستند جز وابستگان به گذشته و این‌که بازخوانی و اندیشه کردن در مبانی دینی، کاری نادرست و نامناسب است؛ چرا که باید به ان‌چه پیشینیان انجام داده‌اند اکتفا کرد. در این میان عمل به اصل معانی و قران کنار گذاشته شده است و به عنوان مثال ابن تیمیه و اعتقاد او ملاک قرار داده شده است و دنباله روی و عمل به روش او کفایت می‌کند.

گاهی ، برخی از این متحجران که چهره‌ی هدایت‌یافتگان را به خود می‌گیرند، به تفسیر کلام گذشتگان پرداخته و ان‌ها را تفسیر به رای می‌کنند( و مثال ما در این خصوص، همچنان اثار ابن تیمیه است. ان چنان که خود وی نیز بر ان مشتاق است). انان به نحوی این کار را می‌کنند که کتناسب با مصلحتشان بوده و ذهنیتشان نسبت به امور اقتضای ان را داشته باشد. بدون توجه ب همبانی شرعی، قران مجید و سیره‌ی رسول اکرم، در جهت مصلحت شخصی و مصلحت اجتماعی خود ، عده‌ای را بر گرداگرد خویش گرد می‌اورند و پیروان چنین می‌پندارند که مرید عالمی مشهور و شیخی شجاع  می‌باشند.

به نظر‌ حضرتعالی، پایگاه مردمی فرقه‌ها و نحله‌هایی که در جهان اسلام قائل به تکفیر دیگر مسلمانان می‌باشند چه مقدار است و چه درصدی از جمعیت جهان اسلام را به خود اختصاص داده‌اند؟ ایا می‌توان به اماری از میزان تاثیرپذیرندگان از اندیشه‌های تکفیری و میزان توسعه و نفوذ انان در جهان اسلام دست یافت؟

درواقع هرگز نمی‌توان مسائل فکری را با اعداد وارقام مقایسه کرد؛ همانطور که تعداد پیروان مذاهب گوناگون و جریان‌های مختلف را نمی‌توان با ضریب و درصد محاسبه نمود. چرا که مقایسه، تابع تعمیم است که این به نوبه‌ی خود یکی از اشتباهات روش‌های علمی و سرمنشاء اتهامات دیگر است و باعث انحراف این توپ برفی در جهت‌های گوناگون و دور از مسیر اصلی خویش می‌شود. لذا مسائل فکری و اعتقادی هرفرد خاص خود اوست.

در رسوخ اعتقادات تکفیری به ذهن و اندیشه‌ی گروه‌های تکفیری چه عواملی دخیل است؟چه مولفه‌هایی دست به دست یکدیگر داده‌اند تا چنین اندیشه‌ی تکفیری در ذهن یک فرد نهادینه شود؟

در این اعتقادات نقطه‌ی شروع ز فطرت پاکیزه‌ای ست که فرد با ان به این جهان قدم می‌گذارد اما پس از ان، محیط است که تجربه‌های انسانی برامده از  ان بوده و موجب تغییر شکل ذهنی و فکری او می‌شود. هرانچه مربوط به فرهنگ خانواده است، گاه دریچه ایست به سوی ارزش‌های زیبایی، خیر، محبت و تکامل. و گاهی نیز خویشتن‌دار و درون‌گرا می‌شود. نقطه‌ی اغاز سیر تکوین علمی عقل از اموزش مدرسه، قبیله یا طایفه در همزیستی و واکنش به اجتماع و محیط‌‌‌ زیست است. سپس در ادامه‌ی شکل‌گیری عقل اجتماعی  و پیکربندی قدرت کشور، نوبت به مساجد و در کنار ان‌ها گروه‌ها و مجموعه‌هایی می‌رسد که در خدمت این مصالح‌اند. هیچ‌کس منکر نقش اموزشی و البته، پیش از ان نقش پرورش رسمی نیست که گاه هدایت‌گر انسان به میهن‌پرستی و انسانیت راستین و گاه سوق‌دهنده به نادیده گرفتن ان‌ها در سطح محلی و یا منطقه‌ای بوده، موانع متعددی در مسیر رشد و پیشرفت برای ادمی ایجاد می‌کند.

نقش رسانه‌هانیز در عصر ارتباطات سریع به وضوح دیده می‌شود. سعی مالکان این رسانه‌ها براین است که به بهترین شکل ممکن، نظر مخاطبان خویش را جلب کرده در نمایش رویدادها پیشگام بوده از یکدیگر سبقت بگیرند. ان‌ها با هدف بازگرداندن سرمایه‌های در گردش از امور غیرمتعرف لب به سخن می‌گشایند. این‌کار موجب تشویش ادمی و جهت‌گیری‌ها شده و حقایق امور بر او پوشیده می‌ماند تا انجا که کار به انحراف فکری، خطا در تحلیل و جابجایی در اخذ تصمیمات احیانا راحت یا مهم می‌کشد.

ادامه دارد...

منبع: مجله مکر تکفیر، ویژه‌نامه کنگره‌ی بین‌المللی خطر جریان‌های تکفیری برای اسلام، مسلمین، جهان بشریت و راه‌های برون رفت از آن. شماره اول، بهمن ماه 1392

تاريخ: ۱۳۹۴/۱/۱
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:
سامانه اعزام مبلغ دفتر تبلیغات سمتا
نقد مسیحیت
کوثر هدایت 98
نقد فرق تصوف و دراویش
تربیت مبلغ خواهران
کارگاه مطالعات سینمایی
نقد عرفان های نوظهور
پاسخگویی به شبهات مذهبی
زمانبندی امتحانات بینش مطهر
فراخوان جذب، گزینش و ارتقاء رتبه
پاتوق داستان
ایپرسش
دانلود نرم افزارهای مرکز ملی پاسخگویی
فرم ارسال اخبار شما
لینکستان سایت‌های مرتبط
آخرین اخبار سایر خبرگزاریها
  صفحه اصلی  |   گزارش از مطالب  |   درباره ما  |   اخبـــار  |   دانلود نرم افزار 
Copyright © 2010. All rights reserved.
Developed by WebBox Portal